48a68458

Wanneer eindigt partneralimentatie door samenwonen?

Mon, 09 Mar 2026 13:12:30 GMT

Artikel 1:160 BW en het einde van de alimentatieplicht

Partneralimentatie vormt na een echtscheiding vaak een belangrijk onderdeel van de financiële verhouding tussen ex-echtgenoten. De wet kent echter situaties waarin deze onderhoudsplicht automatisch eindigt. Eén van de belangrijkste daarvan is neergelegd in artikel 1:160 van het Burgerlijk Wetboek.

Dit artikel bepaalt dat de verplichting tot betaling van partneralimentatie definitief eindigt wanneer de alimentatiegerechtigde opnieuw trouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of gaat samenleven met een ander als waren zij gehuwd. In de praktijk leidt met name deze laatste categorie tot juridische discussies. De vraag wanneer precies sprake is van een dergelijke samenleving staat regelmatig centraal in procedures bij de rechtbank en het gerechtshof.

Omdat toepassing van artikel 1:160 BW tot gevolg heeft dat het recht op partneralimentatie definitief vervalt, wordt deze bepaling in de rechtspraak terughoudend toegepast. De rechter moet zorgvuldig beoordelen of daadwerkelijk aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

De strekking van artikel 1:160 BW

Het uitgangspunt van het alimentatierecht is dat gewezen echtgenoten na echtscheiding nog een onderhoudsplicht tegenover elkaar kunnen hebben. Deze verplichting eindigt echter wanneer de alimentatiegerechtigde een nieuwe levensrelatie aangaat die vergelijkbaar is met een huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Artikel 1:160 BW heeft tot doel te voorkomen dat iemand ervoor kiest om samen te wonen zonder huwelijk uitsluitend om de alimentatie van de ex-partner te behouden. De wetgever heeft daarom bepaald dat een samenleving die materieel overeenkomt met een huwelijk dezelfde rechtsgevolgen heeft als hertrouwen of het aangaan van een geregistreerd partnerschap.

Wanneer de voorwaarden van artikel 1:160 BW zijn vervuld, eindigt de alimentatieplicht van rechtswege. Er is dus geen rechterlijke beslissing nodig om de verplichting te beëindigen. De rechter kan wel achteraf vaststellen vanaf welk moment de alimentatieplicht is geëindigd.

Wanneer is sprake van “samenleven als waren zij gehuwd”?

De Hoge Raad heeft in meerdere arresten verduidelijkt hoe artikel 1:160 BW moet worden toegepast. Uit deze rechtspraak volgt dat alleen sprake is van samenleven als waren partijen gehuwd wanneer aan meerdere cumulatieve voorwaarden is voldaan.

De belangrijkste criteria zijn:

samenwoning
een duurzame affectieve relatie
een gemeenschappelijke huishouding
wederzijdse verzorging

Samenwoning

Een eerste vereiste is dat partijen feitelijk samenwonen. In beginsel moet sprake zijn van een situatie waarin beide partners hun dagelijkse leven grotendeels delen in dezelfde woning.

De enkele inschrijving op hetzelfde adres in de Basisregistratie Personen is echter onvoldoende om samenwoning aan te nemen. De rechter kijkt naar de feitelijke omstandigheden, zoals het daadwerkelijke verblijf van partijen, het gebruik van de woning en de inrichting van hun dagelijkse leven.

Ook een gedeeltelijke samenwoning kan soms onvoldoende zijn om aan dit criterium te voldoen.

Duurzame affectieve relatie

Daarnaast moet sprake zijn van een duurzame affectieve relatie. Hiermee wordt bedoeld dat de relatie een zekere bestendigheid heeft en vergelijkbaar is met een huwelijk of geregistreerd partnerschap.

Een tijdelijke of vluchtige relatie valt in beginsel niet onder artikel 1:160 BW. De relatie moet gericht zijn op een bestendig samenleven waarin partners hun leven met elkaar delen.

In de rechtspraak wordt daarom vaak gekeken naar de duur van de relatie, de intenties van partijen en de mate waarin hun levens met elkaar zijn verweven.

Gemeenschappelijke huishouding

Een derde element is het voeren van een gemeenschappelijke huishouding. Dit houdt in dat partners hun dagelijkse huishoudelijke activiteiten met elkaar delen.

De rechter kan onder meer kijken naar:

gezamenlijke boodschappen
gezamenlijk gebruik van woonruimte
gedeelde kosten van de huishouding
gezamenlijke activiteiten in het dagelijks leven

Deze omstandigheden kunnen erop wijzen dat de relatie in praktische zin vergelijkbaar is met een huwelijk.

Wederzijdse verzorging

Een belangrijk criterium is het bestaan van wederzijdse verzorging. Volgens de rechtspraak is hiervan sprake wanneer partners daadwerkelijk bijdragen aan elkaars verzorging, bijvoorbeeld door financieel bij te dragen aan de huishouding of door op andere wijze voor elkaar te zorgen.

De Hoge Raad heeft benadrukt dat dit criterium streng moet worden toegepast. Het enkele feit dat partners elkaar af en toe financieel ondersteunen of gezamenlijke activiteiten ondernemen, is onvoldoende.

Restrictieve uitleg van artikel 1:160 BW

Omdat toepassing van artikel 1:160 BW leidt tot het definitieve verlies van partneralimentatie, hanteert de Hoge Raad een restrictieve uitleg van deze bepaling. Dit betekent dat niet snel wordt aangenomen dat aan alle voorwaarden is voldaan.

De rechter moet daarbij zorgvuldig motiveren waarom sprake is van een samenleving die vergelijkbaar is met een huwelijk.

Deze strenge benadering beschermt alimentatiegerechtigden tegen een te snelle beëindiging van hun recht op levensonderhoud.

Bewijs van samenwonen

In procedures over artikel 1:160 BW rust de bewijslast in beginsel op de alimentatieplichtige. Degene die stelt dat de alimentatieplicht is geëindigd, moet aantonen dat aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

In de praktijk wordt vaak gebruikgemaakt van:

getuigenverklaringen
bankafschriften
observaties
onderzoeksrapporten van particuliere recherchebureaus

In verschillende uitspraken is geoordeeld dat dergelijke rapporten kunnen bijdragen aan het bewijs van een samenlevingsrelatie in de zin van artikel 1:160 BW.

Gevolgen van toepassing van artikel 1:160 BW

Wanneer de rechter vaststelt dat sprake is van een samenleving als bedoeld in artikel 1:160 BW, heeft dit belangrijke juridische gevolgen.

De belangrijkste gevolgen zijn:

de partneralimentatie eindigt definitief
de alimentatieplicht herleeft niet wanneer de relatie later eindigt
reeds betaalde alimentatie kan worden teruggevorderd

De rechter stelt in dat geval vast vanaf welke datum de samenleving is begonnen. Vanaf dat moment wordt de alimentatie als onverschuldigd betaald beschouwd.

Afwijken van artikel 1:160 BW

Artikel 1:160 BW is geen bepaling van dwingend recht. Dit betekent dat partijen in een echtscheidingsconvenant afspraken kunnen maken die afwijken van deze regeling.

Zo kunnen ex-echtgenoten bijvoorbeeld overeenkomen dat alimentatie niet automatisch eindigt wanneer één van beiden gaat samenwonen met een nieuwe partner.

De uitleg van dergelijke afspraken vindt plaats aan de hand van de zogenoemde Haviltex-maatstaf, waarbij wordt gekeken naar wat partijen over en weer redelijkerwijs van elkaar mochten verwachten.

Conclusie

Artikel 1:160 BW speelt een belangrijke rol in het alimentatierecht. Wanneer een alimentatiegerechtigde opnieuw trouwt, een geregistreerd partnerschap aangaat of duurzaam gaat samenleven met een nieuwe partner, kan dit leiden tot het definitieve einde van de partneralimentatie.

De rechtspraak stelt echter hoge eisen aan het bewijs van een dergelijke samenleving. Alleen wanneer sprake is van samenwoning, een duurzame affectieve relatie, een gemeenschappelijke huishouding en wederzijdse verzorging, kan worden aangenomen dat de alimentatieplicht is geëindigd.

Wordt u geconfronteerd met een discussie over partneralimentatie of de toepassing van artikel 1:160 BW? De ervaren advocaten van Sett advocaten en belastingadviseurs beschikken over ruime ervaring in het familierecht en adviseren en procederen regelmatig in alimentatiezaken. Tijdig juridisch advies kan van groot belang zijn om uw rechtspositie zorgvuldig te bepalen.

Scheiden met een advocaat: procedure, rechten en aandachtspunten

Fri, 06 Mar 2026 14:23:35 GMT

Juridische begeleiding bij echtscheiding

Een echtscheiding is zowel juridisch als persoonlijk een ingrijpende gebeurtenis. Naast emotionele aspecten moeten belangrijke juridische vragen worden beantwoord over alimentatie, vermogen, pensioen, woning en eventuele kinderen. In het Nederlandse recht verloopt een echtscheiding via een verzoekschriftprocedure bij de rechtbank. Een advocaat is daarbij verplicht. Dit volgt uit artikel 815 lid 1 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering.

Een scheidingsadvocaat begeleidt partijen bij het gehele traject: van het opstellen van het verzoekschrift tot het maken van afspraken over alimentatie, zorgregelingen en de verdeling van vermogen. In dit artikel wordt uiteengezet hoe een echtscheiding juridisch verloopt en welke onderwerpen daarbij centraal staan.

Wanneer kan een huwelijk worden ontbonden?

Volgens artikel 1:151 BW kan een huwelijk worden ontbonden wanneer sprake is van een duurzame ontwrichting van het huwelijk. Van duurzame ontwrichting is sprake wanneer voortzetting van het huwelijk redelijkerwijs niet meer mogelijk is en herstel van de relatie niet te verwachten valt.

De Hoge Raad heeft in zijn jurisprudentie herhaaldelijk bevestigd dat het oordeel of een huwelijk duurzaam ontwricht is in belangrijke mate berust op de verklaring van de echtgenoten zelf. Indien één van de echtgenoten stelt dat het huwelijk duurzaam ontwricht is, wordt dit doorgaans voldoende geacht om de echtscheiding uit te spreken (vgl. HR 20 december 1996, NJ 1997/127).

Dit betekent dat het Nederlandse echtscheidingsrecht geen schuldvraag kent. De rechtbank onderzoekt niet wie verantwoordelijk is voor de breuk van het huwelijk, maar uitsluitend of het huwelijk feitelijk is beëindigd.

De echtscheidingsprocedure bij de rechtbank

Een echtscheiding begint met het indienen van een verzoekschrift bij de rechtbank. Dit verzoek wordt ingediend door een advocaat. Het verzoek kan door één van de echtgenoten worden gedaan (eenzijdig verzoek) of gezamenlijk worden ingediend.

Wanneer partijen het eens zijn over de gevolgen van de scheiding, spreken we van een gezamenlijke echtscheiding. In dat geval wordt vaak een convenant opgesteld waarin afspraken worden vastgelegd over bijvoorbeeld alimentatie en vermogensverdeling.

Indien er minderjarige kinderen zijn, moet daarnaast een ouderschapsplan worden opgesteld op grond van artikel 815 lid 2 Rv. In dit plan worden afspraken gemaakt over onder meer:

de zorgverdeling tussen ouders
de manier waarop ouders belangrijke beslissingen nemen
de kosten van verzorging en opvoeding

De rechtbank beoordeelt vervolgens het verzoek en spreekt de echtscheiding uit indien aan de wettelijke voorwaarden is voldaan.

Wanneer is de echtscheiding definitief?

Een echtscheiding is pas definitief wanneer de beschikking van de rechtbank wordt ingeschreven in de registers van de burgerlijke stand. Dit volgt uit artikel 1:163 BW.

De inschrijving moet plaatsvinden binnen zes maanden nadat de beschikking onherroepelijk is geworden. Indien dit niet gebeurt, verliest de beschikking haar werking en moet opnieuw een verzoek tot echtscheiding worden ingediend.

De inschrijving vormt dus het juridisch moment waarop het huwelijk daadwerkelijk eindigt.

Verdeling van vermogen en gemeenschap van goederen

Bij een echtscheiding moet het vermogen van de echtgenoten worden verdeeld. Sinds 1 januari 2018 geldt in Nederland een beperkte gemeenschap van goederen (artikel 1:94 BW).

Dit betekent dat in beginsel alleen het vermogen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd tot de gemeenschap behoort. Vermogen dat vóór het huwelijk al privé was, blijft in principe buiten de gemeenschap.

Bij de verdeling spelen onder meer de volgende onderwerpen een rol:

de echtelijke woning
bankrekeningen en spaargelden
ondernemingsvermogen
schulden
pensioenaanspraken

Voor pensioenen geldt een aparte wettelijke regeling: de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (WVPS). Op grond hiervan worden tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioenrechten in beginsel gelijk verdeeld tussen de echtgenoten.

Partneralimentatie

Een belangrijk onderwerp bij echtscheiding is partneralimentatie. Op grond van artikel 1:157 BW kan een echtgenoot verplicht zijn bij te dragen in het levensonderhoud van de andere echtgenoot.

Sinds de Wet herziening partneralimentatie (2020) geldt in beginsel een maximale duur van vijf jaar. De duur kan echter langer zijn in specifieke situaties, bijvoorbeeld:

wanneer het huwelijk langer dan vijftien jaar heeft geduurd en de alimentatiegerechtigde dicht bij de AOW-leeftijd zit
wanneer uit het huwelijk jonge kinderen zijn geboren
wanneer toepassing van de wettelijke termijn tot onredelijke gevolgen zou leiden

De hoogte van partneralimentatie wordt bepaald aan de hand van behoefte en draagkracht. Daarbij wordt vaak aansluiting gezocht bij de zogenoemde Tremanormen.

Kinderalimentatie en zorgregeling

Wanneer echtgenoten kinderen hebben, moet ook worden gekeken naar de financiële bijdrage voor de verzorging en opvoeding van de kinderen. Kinderalimentatie is geregeld in artikel 1:404 en 1:392 BW.

De hoogte van kinderalimentatie wordt vastgesteld aan de hand van:

de behoefte van het kind
de draagkracht van beide ouders
de verdeling van de zorg

Daarnaast moet een zorgregeling worden vastgesteld waarin wordt bepaald hoe de zorg en opvoeding van de kinderen worden verdeeld.

Het belang van een scheidingsadvocaat

Een scheidingsadvocaat speelt een belangrijke rol bij het structureren van het scheidingsproces. De advocaat adviseert over juridische mogelijkheden, onderhandelt over afspraken en voert zo nodig procedures bij de rechtbank. Bovendien is voor het indienen van het verzoek een advocaat verplicht gesteld.

In complexe situaties, bijvoorbeeld wanneer sprake is van ondernemingsvermogen, internationale aspecten of conflicten over kinderen, kan deskundige juridische begeleiding essentieel zijn. Een zorgvuldige aanpak voorkomt vaak langdurige procedures en onduidelijkheid over rechten en verplichtingen.

Conclusie

Een echtscheiding brengt ingrijpende juridische gevolgen met zich mee op het gebied van alimentatie, vermogen, pensioen en kinderen. Het Nederlandse recht schrijft voor dat een echtscheidingsprocedure via een advocaat en de rechtbank verloopt.

Door tijdig juridisch advies in te winnen kan duidelijkheid worden verkregen over rechten, plichten en mogelijke oplossingen. Mocht u vragen hebben, neem dan contact op met een van onze advocaten .

Fouten in de burgerlijke stand herstellen

Tue, 03 Mar 2026 16:44:38 GMT

Fouten in de burgerlijke stand herstellen

De burgerlijke stand vormt de basis van het Nederlandse personenrecht. Geboorteakten, huwelijksakten en overlijdensakten leggen fundamentele gegevens over iemands rechtspositie vast. Deze akten hebben een sterke bewijsfunctie en worden in beginsel als authentieke bron beschouwd. Wanneer daarin een fout of onjuistheid voorkomt, kan dit belangrijke juridische gevolgen hebben. Artikel 1:24 BW biedt daarom een procedure waarmee akten van de burgerlijke stand kunnen worden verbeterd of aangevuld.

Wat is art. 1:24 BW?

Artikel 1:24 van het Burgerlijk Wetboek biedt de wettelijke grondslag voor de verbetering van akten van de burgerlijke stand door middel van een rechterlijke uitspraak. Het doel van deze bepaling is om de akten zodanig actueel te houden dat daarin de juridisch juiste gegevens zijn opgenomen. Wanneer een akte van de burgerlijke stand onjuiste of onvolledige gegevens bevat, is het via de rechter mogelijk om die akte te laten aanpassen, aanvullen of verbeteren. Zonder rechterlijk ingrijpen kan een burger immers niet op eigen initiatief een akte laten wijzigen.

Het belang van juiste gegevens in de burgerlijke stand

De burgerlijke stand heeft in het Nederlandse recht een centrale bewijsfunctie. Akten van de burgerlijke stand leveren dwingend bewijs op van de daarin opgenomen feiten. Dit betekent dat bijvoorbeeld een geboorteakte het formele bewijs vormt van geboortegegevens zoals naam, datum en afstamming.

Wanneer een akte onjuistheden bevat, kan dit gevolgen hebben voor tal van rechtsverhoudingen. Denk bijvoorbeeld aan nationaliteitskwesties, erfrechtelijke aanspraken, familierechtelijke relaties of administratieve procedures bij overheidsinstanties. Daarom is het van groot belang dat deze akten zo nauwkeurig mogelijk zijn opgesteld.

Wanneer kan een akte worden verbeterd?

Een verzoek tot verbetering of aanvulling kan worden gedaan wanneer een akte van de burgerlijke stand onjuistheden bevat of wanneer gegevens ontbreken die wel in de akte hadden moeten worden opgenomen. Het kan bijvoorbeeld gaan om:

een foutieve schrijfwijze van een naam;
een onjuiste geboortedatum of geboorteplaats;
onvolledige gegevens over ouders;
administratieve fouten bij registratie;
onjuist opgenomen geslachtsaanduiding of andere persoonskenmerken.

De rechter kan in dergelijke gevallen bepalen dat de akte moet worden verbeterd of aangevuld. De verbetering vindt vervolgens plaats in de registers van de burgerlijke stand, zodat de akte weer de juridisch juiste gegevens bevat.

Bevoegdheid van de rechtbank

De bevoegdheid om akten te verbeteren ligt bij de rechtbank. De procedure verloopt via een verzoekschriftprocedure. De rechtbank beoordeelt of sprake is van een fout of onvolledigheid en of de verzochte wijziging juridisch juist en voldoende onderbouwd is.

Bij deze beoordeling wordt doorgaans gekeken naar documenten zoals buitenlandse aktes, identiteitsdocumenten, verklaringen van instanties of andere bewijsmiddelen. De rechter moet immers vaststellen wat de correcte gegevens zijn voordat een wijziging kan worden gelast.

Het doel van deze rechterlijke controle is te voorkomen dat wijzigingen in de burgerlijke stand plaatsvinden zonder adequate onderbouwing. De registers hebben immers een publieke en juridische functie.

Internationale aspecten

In een internationale context kan het voorkomen dat buitenlandse rechterlijke beslissingen betrekking hebben op de verbetering van akten van de burgerlijke stand. In sommige gevallen kunnen dergelijke beslissingen in Nederland worden erkend, bijvoorbeeld op grond van internationale verdragen of nationale erkenningsregels.

Hierdoor kan een buitenlandse uitspraak die een correctie van persoonsgegevens vaststelt, ook gevolgen hebben voor de Nederlandse registers van de burgerlijke stand. De erkenning van dergelijke beslissingen vereist echter steeds een juridische beoordeling.

Jurisprudentie over verbetering van akten

Bij verbeteringsprocedures speelt een fundamentele spanning tussen twee belangen: enerzijds het recht op bescherming van het privéleven van de betrokkene, anderzijds het algemeen belang dat gediend wordt door een betrouwbare en toegankelijke burgerlijke stand. In de praktijk betekent dit dat de rechter per geval beoordeelt welk belang zwaarder weegt, waarbij de omstandigheden van het geval bepalend zijn.

Procedure bij de rechtbank

Een verzoek tot verbetering van een akte wordt ingediend bij de rechtbank in een verzoekschriftprocedure. De verzoeker zal daarbij moeten aantonen dat de gegevens in de akte onjuist of onvolledig zijn. Dit gebeurt doorgaans door middel van documenten en bewijsstukken.

De rechtbank beoordeelt vervolgens of de wijziging gerechtvaardigd is. Indien het verzoek wordt toegewezen, geeft de rechtbank een beschikking waarin wordt bepaald op welke wijze de akte moet worden aangepast.

Na deze uitspraak wordt de verbetering verwerkt in de registers van de burgerlijke stand. Hierdoor wordt de akte aangepast en komt deze weer overeen met de juridisch juiste situatie.

Wat kan Sett Advocaten en Belastingadviseurs voor u betekenen?

Verbetering van een akte van de burgerlijke stand is een procedure die juridische kennis en nauwkeurige voorbereiding vereist. De uitkomst van een dergelijke procedure heeft immers directe gevolgen voor uw juridische identiteit en uw rechtspositie in Nederland en daarbuiten. Bij Sett Advocaten en Belastingadviseurs beschikken wij over de kennis en ervaring om u door dit traject te begeleiden, van het opstellen van het verzoekschrift tot en met de uitvoering van de rechterlijke beslissing.

Heeft u vragen over art. 1:24 BW of wenst u advies over een verbeteringsprocedure? Neem dan contact met ons op voor een eerste oriënterend gesprek. Een van onze advocaten kan u dan verder helpen.

Wie mag in de echtelijke woning blijven na echtscheiding?

Tue, 03 Mar 2026 13:48:11 GMT

Voortgezet gebruik en gebruiksvergoeding volgens artikel 1:165 BW

Een echtscheiding brengt vaak directe onzekerheid mee over de vraag wie in de echtelijke woning mag blijven wonen. Zeker wanneer de woning eigendom is van één van de echtgenoten of tot een ontbonden huwelijksgemeenschap behoort, ontstaat al snel discussie over gebruik, vergoeding en verdeling.

Artikel 1:165 BW biedt hiervoor een specifieke regeling. Deze bepaling maakt het mogelijk dat één van de echtgenoten na inschrijving van de echtscheidingsbeschikking het gebruik van de woning tijdelijk voortzet, tegen betaling van een redelijke vergoeding .

Tijdelijk voortgezet gebruik van de woning

Op verzoek kan de rechter bepalen dat een echtgenoot de bewoning en het gebruik van de woning gedurende zes maanden na inschrijving van de echtscheiding mag voortzetten. Dit geldt zowel wanneer de woning uitsluitend toebehoort aan de andere echtgenoot als wanneer deze mede-eigendom is . Het betreft een tijdelijke voorziening die niet vooruitloopt op de uiteindelijke verdeling van de woning. Dat volgt uit vaste rechtspraak van de Hoge Raad.

De regeling is bedoeld voor de periode ná de echtscheiding, wanneer voorlopige voorzieningen zijn uitgewerkt. Het artikel voorziet daarmee in een overgangsfase waarin praktische stabiliteit wordt geboden, bijvoorbeeld om alternatieve woonruimte te vinden of de verkoop van de woning te organiseren.

Externe werking van het gebruiksrecht

Artikel 1:165 lid 2 BW verleent aan het toegekende gebruiksrecht externe werking. Dat betekent dat rechtshandelingen van de andere echtgenoot (zoals verkoop of bezwaring van de woning) gedurende deze periode niet kunnen worden tegengeworpen aan de echtgenoot die het gebruik is toegekend. Hiermee wordt voorkomen dat het gebruiksrecht feitelijk illusoir wordt gemaakt.

De verhouding tot het huurrecht

Indien het gaat om een huurwoning, geldt het volgende. De echtgenoot van de huurder is van rechtswege medehuurder zolang de woning tot verblijf strekt. In geval van echtscheiding bepaalt de rechter wie van de echtgenoten huurder zal zijn. Daarbij vindt een belangenafweging plaats waarin onder meer een rol spelen:

De verbondenheid van een echtgenoot met de woning en de omgeving.
Het belang van minderjarige kinderen bij voortgezet verblijf.
De mogelijkheden van beide partijen om vervangende woonruimte te verkrijgen.

Het huurrecht kan niet eerder ingaan dan op de datum van inschrijving van de echtscheiding. De toedeling van het huurrecht impliceert bovendien een verdeling van de gemeenschap, indien partijen in gemeenschap van goederen waren gehuwd.

Gebruiksvergoeding bij gemeenschappelijke woning

Wanneer de woning deel uitmaakt van een ontbonden gemeenschap van goederen en één van de echtgenoten de woning alleen gebruikt, kan naast of na afloop van de zesmaandentermijn een gebruiksvergoeding worden gevorderd. Deze bepaling strekt ertoe de deelgenoot die het gebruik mist schadeloos te stellen.

Van belang is dat artikel 1:165 BW geen lex specialis is ten opzichte van artikel 3:169 BW. Ook wanneer geen verzoek op grond van artikel 1:165 BW is gedaan, kan alsnog een gebruiksvergoeding worden gevorderd . De redelijkheid en billijkheid spelen hierbij een belangrijke rol, met name wanneer een vergoeding met terugwerkende kracht wordt gevorderd.

Bepaling van de hoogte van de gebruiksvergoeding

De hoogte van de gebruiksvergoeding wordt in de rechtspraak op verschillende wijzen berekend. Veelal wordt uitgegaan van:

– een percentage (bijvoorbeeld 2% tot 4%) over de overwaarde van de woning;
– een percentage over de WOZ-waarde;
– of aansluiting bij de huurwaarde van de woning.

Hoven hanteren uiteenlopende rendementspercentages, variërend van 2% tot 4% . Daarbij is relevant wie de eigenaarslasten en hypotheekrente betaalt. Indien deze lasten reeds volledig door de gebruiker worden gedragen, kan dat reden zijn om geen aanvullende gebruiksvergoeding toe te kennen.

De Hoge Raad heeft bovendien beslist dat een gebruiksvergoeding invloed kan hebben op alimentatie. Een te ontvangen gebruiksvergoeding kan behoefteverlagend werken, terwijl een te betalen vergoeding behoefteverhogend kan zijn.

Bijzondere omstandigheden en redelijkheid

De vraag wie de woning voorlopig mag blijven gebruiken, is sterk afhankelijk van de omstandigheden van het geval. De rechter weegt factoren zoals de psychische draagkracht van partijen, de geschiktheid van de woning voor gescheiden bewoning en het belang van kinderen.

Ook kan het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn om met terugwerkende kracht een vergoeding te verlangen wanneer partijen gedurende langere tijd gezamenlijk hebben geprobeerd de woning te verkopen zonder het onderwerp vergoeding aan de orde te stellen.

Conclusie

Artikel 1:165 BW biedt een tijdelijke oplossing voor het gebruik van de echtelijke woning na echtscheiding. Daarnaast kan via artikel 3:169 BW een gebruiksvergoeding worden gevorderd wanneer één van de ex-echtgenoten het exclusieve gebruik van een gemeenschappelijke woning heeft. De concrete uitkomst hangt sterk af van de feiten, de financiële verhoudingen en de wijze waarop partijen zich hebben opgesteld.

Bij geschillen over voortgezet gebruik of gebruiksvergoeding is een zorgvuldige juridische analyse noodzakelijk. De samenloop met het huurrecht, de gemeenschap van goederen en alimentatie maakt deze kwesties juridisch complex. Schakel dan ook tijdig een advocaat hiervoor in.

Voortgezet gebruik van de echtelijke woning na echtscheiding

Thu, 26 Feb 2026 13:39:50 GMT

Wat zijn uw rechten en plichten volgens artikel 1:165 BW?

Bij een echtscheiding speelt de vraag wie de echtelijke woning mag blijven gebruiken vaak een centrale rol. Zeker wanneer de woning aan één van de echtgenoten toebehoort of onderdeel uitmaakt van een nog onverdeelde gemeenschap, kan dit tot spanningen en juridische onzekerheid leiden. Het Nederlandse familierecht kent hiervoor een specifieke regeling in artikel 1:165 van het Burgerlijk Wetboek, die beoogt een tijdelijke en evenwichtige oplossing te bieden na de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking.

In dit artikel wordt uiteengezet wat het voortgezet gebruik van de echtelijke woning inhoudt, wanneer u hier aanspraak op kunt maken, welke vergoedingen daarbij een rol spelen en hoe rechters deze regeling in de praktijk toepassen. Daarbij wordt ingegaan op relevante rechtspraak en samenhangende bepalingen uit het vermogensrecht.

De wettelijke basis: artikel 1:165 BW

Artikel 1:165 BW biedt de mogelijkheid om na echtscheiding het gebruik van de echtelijke woning tijdelijk voort te zetten. De regeling ziet op de situatie waarin een echtgenoot ten tijde van de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking een woning bewoont die uitsluitend of mede aan de andere echtgenoot toebehoort, of hem anderszins ter beschikking staat. Op verzoek kan de rechter bepalen dat deze echtgenoot gedurende maximaal zes maanden bevoegd blijft tot bewoning en gebruik van de woning en de daarbij behorende inboedel, tegen betaling van een redelijke vergoeding.

Het gaat hier om een tijdelijke voorziening die niet vooruitloopt op de uiteindelijke verdeling van de woning of de gemeenschap. De Hoge Raad heeft dit al vroeg benadrukt en geoordeeld dat een dergelijke voorziening geen definitieve aanspraken creëert in het kader van scheiding en deling (HR 11 maart 1977, NJ 1978/98) .

Doel en strekking van de regeling

De achtergrond van artikel 1:165 BW ligt in de behoefte aan rust en continuïteit direct na de echtscheiding. Met het einde van het huwelijk vervallen voorlopige voorzieningen en kan een vacuüm ontstaan ten aanzien van het gebruik van de woning. De wetgever heeft met deze bepaling beoogd te voorkomen dat een echtgenoot plotseling zijn woonruimte verliest, terwijl de vermogensrechtelijke afwikkeling nog loopt.

De regeling heeft bovendien externe werking. Gedurende de toegekende periode kan een rechtshandeling van de andere echtgenoot, zoals verkoop of verhuur van de woning zonder toestemming, niet worden tegengeworpen aan de gebruiksgerechtigde. Daarmee wordt voorkomen dat het toegekende gebruiksrecht illusoir wordt gemaakt.

Wanneer is voortgezet gebruik mogelijk?

Het voortgezet gebruik kan betrekking hebben op verschillende situaties. De woning kan deel uitmaken van een ontbonden maar nog onverdeelde gemeenschap van goederen, maar ook volledig eigendom zijn van één van de echtgenoten. Doorslaggevend is dat de verzoekende echtgenoot de woning feitelijk bewoont op het moment van inschrijving van de echtscheidingsbeschikking.

Ook wanneer de woning al is verdeeld en aan één van de echtgenoten is toebedeeld, kan artikel 1:165 BW toepassing vinden. Dit volgt uit de formulering “ uitsluitend of mede toebehoort ” en is bevestigd in de literatuur en rechtspraak .

Huurwoningen en medehuur

Voor huurwoningen geldt een deels afwijkend regime. In artikel 7:266 BW is bepaald dat de echtgenoot van de huurder van rechtswege medehuurder is zolang de woonruimte hem tot hoofdverblijf strekt. Bij echtscheiding kan de rechter bepalen wie van de echtgenoten huurder wordt. Deze beslissing vergt een belangenafweging waarbij onder meer wordt gekeken naar de verbondenheid met de woning, de aanwezigheid van kinderen en de mogelijkheden om andere woonruimte te verkrijgen.

De rechtspraak laat zien dat rechters deze belangenafweging zeer feitelijk invullen, zeker in de huidige woningmarkt waarin alternatieve huisvesting schaars is .

De gebruiksvergoeding: wanneer en hoe?

Aan het voortgezet gebruik kan een redelijke vergoeding worden verbonden. Deze vergoeding beoogt de andere echtgenoot te compenseren voor het gemiste gebruik en genot van de woning. Wanneer de woning tot een gemeenschap behoort, geldt in beginsel dat beide ex-echtgenoten voor gelijke delen gerechtigd zijn tot het gebruik, zodat de vergoeding vaak wordt vastgesteld op de helft van de waarde van het gebruik.

Na afloop van de zesmaandentermijn van artikel 1:165 BW kan in bepaalde gevallen alsnog een gebruiksvergoeding worden gevorderd op grond van artikel 3:169 BW. Deze bepaling uit het vermogensrecht verplicht een deelgenoot die een gemeenschappelijk goed met uitsluiting van de ander gebruikt, om de ander schadeloos te stellen.

Ingangsdatum en duur van de vergoeding

De ingangsdatum van een gebruiksvergoeding is een terugkerend geschilpunt. Uit de rechtspraak volgt dat een vergoeding op grond van artikel 1:165 BW niet eerder kan ingaan dan de datum van inschrijving van de echtscheidingsbeschikking. Voor vergoedingen op grond van artikel 3:169 BW geldt in beginsel hetzelfde uitgangspunt, mede vanwege de analogie met artikel 1:165 BW.

Rechters hanteren hierbij een redelijkheidstoets, waarbij ook wordt gekeken naar de gedragingen van partijen na de echtscheiding. Indien partijen lange tijd gezamenlijk hebben geprobeerd de woning te verkopen zonder afspraken over vergoeding, kan het naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar zijn om alsnog met terugwerkende kracht een vergoeding te verlangen.

Hoogte van de gebruiksvergoeding

De wijze waarop de hoogte van de gebruiksvergoeding wordt berekend, verschilt in de praktijk. Soms wordt aangesloten bij de overwaarde van de woning en een redelijk rendementspercentage, in andere gevallen bij de WOZ-waarde of de feitelijke woonlasten. De rechtspraak laat geen uniforme lijn zien, wat leidt tot maatwerk per zaak.

Belangrijk is dat ook rekening wordt gehouden met wie de eigenaarslasten draagt en of de gebruiksvergoeding invloed heeft op andere familierechtelijke verplichtingen, zoals partneralimentatie. De Hoge Raad heeft geoordeeld dat een te betalen gebruiksvergoeding de behoefte van de alimentatiegerechtigde kan verhogen en daarmee relevant is voor de alimentatieberekening.

Praktische betekenis voor de praktijk

Het voortgezet gebruik van de echtelijke woning is een instrument dat rust kan brengen in een emotioneel beladen periode, maar het vraagt om zorgvuldige juridische begeleiding. De samenloop van familierecht en vermogensrecht, de grote rol van feiten en de uiteenlopende rechtspraak maken dit rechtsgebied complex.

Een tijdig en goed onderbouwd verzoek kan voorkomen dat u onverwacht uw woonruimte verliest of geconfronteerd wordt met een aanzienlijke financiële claim. Omgekeerd kan een adequaat verweer voorkomen dat u langer dan redelijk is wordt beperkt in uw eigendoms- of huurrechten.

Tot slot: juridisch advies bij woonkwesties na scheiding

Wordt u geconfronteerd met vragen over het gebruik van de echtelijke woning na echtscheiding, een gebruiksvergoeding of de verdeling van woonrechten? Dan is het verstandig om uw positie tijdig juridisch te laten beoordelen. De toepassing van artikel 1:165 BW en samenhangende bepalingen vereist maatwerk en kennis van recente rechtspraak.

Sett advocaten en belastingadviseurs adviseert en procedeert regelmatig over familierechtelijke woonkwesties en begeleidt cliënten bij het maken van juridisch verantwoorde keuzes in deze fase. Neem contact op voor een beoordeling van uw situatie en de mogelijkheden die het recht biedt.

Vreemdelingenrecht advocaat: juridische begeleiding bij verblijf en procedures

Thu, 26 Feb 2026 13:25:26 GMT

Deskundige ondersteuning bij verblijfsrecht, asiel en gezinshereniging

Het vreemdelingenrecht is een complex en voortdurend veranderend rechtsgebied dat diep ingrijpt in het leven van betrokkenen. Beslissingen over verblijf, asiel of gezinshereniging bepalen of iemand in Nederland mag blijven, werken of studeren. De regelgeving is grotendeels dwingendrechtelijk en wordt strikt toegepast door de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND). Juist daarom is tijdige bijstand van een vreemdelingenrecht advocaat van groot belang.

Een vreemdelingenrecht advocaat houdt zich bezig met de uitleg en toepassing van nationale wetgeving, Europese regelgeving en internationale verdragen. Daarbij spelen niet alleen juridische normen een rol, maar ook beleidsregels, vaste uitvoeringspraktijken en actuele jurisprudentie. Een onjuiste aanvraag of een onvolledig dossier kan leiden tot afwijzing, met verstrekkende gevolgen.

In dit artikel wordt uiteengezet wat een vreemdelingenrecht advocaat voor u kan betekenen, in welke situaties juridische bijstand noodzakelijk is en hoe procedures binnen het vreemdelingenrecht doorgaans verlopen.

De rol van de vreemdelingenrecht advocaat

Een vreemdelingenrecht advocaat adviseert en procedeert in zaken die betrekking hebben op toelating, verblijf en uitzetting. Dit kan zowel gaan om eerste aanvragen als om bezwaar- en beroepsprocedures tegen besluiten van de IND. De advocaat beoordeelt of een besluit voldoet aan wettelijke vereisten en of sprake is van schending van algemene beginselen van behoorlijk bestuur.

Daarnaast speelt de vreemdelingenrecht advocaat een belangrijke rol bij het structureren van het dossier. In veel zaken is de feitelijke onderbouwing doorslaggevend, bijvoorbeeld bij de beoordeling van gezinsleven, afhankelijkheidsrelaties of individuele omstandigheden. Een zorgvuldige juridische en feitelijke presentatie is essentieel.

De advocaat fungeert bovendien als procesvertegenwoordiger bij de rechtbank en, indien nodig, bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. Daarbij wordt steeds gekeken naar zowel de juridische haalbaarheid als de praktische gevolgen van procedures.

Verblijfsvergunningen en verlenging van verblijf

Een belangrijk deel van het vreemdelingenrecht ziet op verblijfsvergunningen. Het kan gaan om verblijf voor arbeid, studie, gezinshereniging of humanitaire gronden. Elke verblijfsgrond kent eigen voorwaarden, termijnen en bewijsvereisten.

Een vreemdelingenrecht advocaat beoordeelt of u aan de wettelijke voorwaarden voldoet en begeleidt u bij het indienen van de aanvraag. Daarbij wordt ook gekeken naar mogelijke risico’s, zoals eerdere verblijfsproblemen of strafrechtelijke antecedenten. In geval van afwijzing kan de advocaat beoordelen of bezwaar of beroep kans van slagen heeft.

Ook bij verlenging of wijziging van een verblijfsvergunning is juridische begeleiding van belang. Wijzigingen in persoonlijke omstandigheden of regelgeving kunnen invloed hebben op uw verblijfsrecht.

Asiel en internationale bescherming

Asielzaken behoren tot de meest ingrijpende onderdelen van het vreemdelingenrecht. De beoordeling van een asielaanvraag vereist een zorgvuldige afweging van verklaringen, herkomstinformatie en persoonlijke omstandigheden. De IND hanteert daarbij strikte toetsingskaders.

Een vreemdelingenrecht advocaat begeleidt u tijdens de asielprocedure en ziet erop toe dat uw relaas juridisch correct wordt gepresenteerd. Daarbij wordt aandacht besteed aan geloofwaardigheid, consistentie en de toepassing van het Vluchtelingenverdrag en het EVRM. Ook bij herhaalde asielaanvragen of opvolgende procedures is specialistische kennis vereist.

Indien een asielaanvraag wordt afgewezen, kan de advocaat beoordelen of beroep bij de rechtbank mogelijk en zinvol is. In spoedeisende gevallen kan tevens een voorlopige voorziening worden gevraagd om uitzetting te voorkomen.

Gezinshereniging en familie- en privéleven

Het recht op gezinsleven speelt een centrale rol binnen het vreemdelingenrecht. Gezinshereniging en nareisprocedures zijn vaak juridisch en feitelijk complex, mede door inkomenseisen en bewijsproblematiek. Afwijzingen komen regelmatig voor.

Een vreemdelingenrecht advocaat beoordeelt of de IND het recht op familie- en privéleven correct heeft gewogen, mede in het licht van artikel 8 EVRM. Daarbij wordt gekeken naar afhankelijkheidsrelaties, duur van het verblijf en belangen van o.a. minderjarige kinderen. In bezwaar- en beroepsprocedures kan dit doorslaggevend zijn.

Ook bij afwijzing wegens het niet voldoen aan formele vereisten kan juridische bijstand verschil maken. De advocaat beoordeelt of maatwerk vereist is en of afwijking van beleid mogelijk is.

Bezwaar, beroep en uitzetting

Wanneer de IND een negatief besluit neemt, gelden korte termijnen voor het instellen van bezwaar of beroep. Het niet tijdig handelen kan leiden tot verlies van rechtsbescherming. Een vreemdelingenrecht advocaat bewaakt deze termijnen en stelt juridisch onderbouwde processtukken op.

Bij dreigende uitzetting kan spoedeisende rechtsbescherming noodzakelijk zijn. De advocaat kan een voorlopige voorziening aanvragen om uitzetting tijdelijk te schorsen. In dergelijke procedures is snelheid en juridische precisie van groot belang.

Ook bij inreisverboden, ongewenstverklaringen en terugkeerbesluiten is gespecialiseerde bijstand vereist. De gevolgen van deze besluiten zijn vaak langdurig en ingrijpend.

Het belang van tijdige juridische bijstand

Het vreemdelingenrecht kenmerkt zich door formele regels, korte termijnen en een complexe wisselwerking tussen nationaal en Europees recht. Kleine fouten kunnen grote gevolgen hebben voor uw verblijfspositie. Daarom is het raadzaam om al in een vroeg stadium juridisch advies in te winnen.

Een vreemdelingenrecht advocaat kan niet alleen procederen, maar ook strategisch adviseren over vervolgstappen en alternatieve verblijfsroutes. Door tijdig inzicht te krijgen in uw rechtspositie kan onnodige schade worden voorkomen.

Of het nu gaat om verblijf, asiel of gezinshereniging, deskundige juridische begeleiding draagt bij aan duidelijkheid en rechtszekerheid.

Vragen over vreemdelingenrecht?

Wordt u geconfronteerd met een verblijfsrechtelijk probleem, een afwijzing door de IND of een dreigende uitzetting? Dan is het verstandig uw situatie juridisch te laten beoordelen. Een vreemdelingenrecht advocaat kan uw rechtspositie analyseren en u begeleiden bij procedures. Neem hiervoor contact met ons op.

Partneralimentatie na 1 januari 2020: hoe lang duurt de verplichting?

Wed, 25 Feb 2026 13:56:33 GMT

Partneralimentatie na 1 januari 2020: hoe lang duurt de verplichting?

Sinds 1 januari 2020 is de duur van de partneralimentatie ingrijpend gewijzigd door de inwerkingtreding van de Wet herziening partneralimentatie (Whp). Artikel 1:157 BW vormt het centrale aanknopingspunt voor de limitering van de alimentatieplicht. Waar voorheen een maximale termijn van twaalf jaar gold, is de hoofdregel thans aanzienlijk verkort.

De gedachte achter deze wijziging is dat een alimentatieverplichting niet onbegrensd behoort voort te duren en dat economische zelfstandigheid moet worden bevorderd.

In dit artikel wordt uiteengezet hoe de wettelijke termijnen functioneren, welke uitzonderingen gelden en op welke wijze verlenging mogelijk is.

Hoofdregel: maximaal vijf jaar partneralimentatie

De wet bepaalt dat, indien de rechter geen termijn vaststelt, de alimentatieplicht van rechtswege eindigt na verloop van een termijn gelijk aan de helft van de duur van het huwelijk, met een maximum van vijf jaar . De duur van het huwelijk wordt in dit verband berekend vanaf de huwelijksdatum tot aan de inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand.

De hoofdregel brengt mee dat bij een huwelijk van acht jaar de alimentatie maximaal vier jaar duurt. Heeft het huwelijk twintig jaar geduurd, dan geldt niet tien jaar, maar het maximum van vijf jaar. Deze systematiek kan ertoe leiden dat bij langdurige huwelijken de alimentatietermijn relatief kort uitvalt. In de literatuur is erop gewezen dat dit spanningen kan oproepen in situaties waarin gedurende een lange periode sprake is geweest van een traditionele rolverdeling en beperkte arbeidsparticipatie .

De termijn vangt aan op de datum van inschrijving van de echtscheidingsbeschikking (art. 1:157 lid 6 BW) . Dit betekent dat voorlopige voorzieningen niet onder de limiteringsregeling vallen.

Uitzondering 1: jonge kinderen (art. 1:157 lid 4 BW)

Indien uit het huwelijk kinderen zijn geboren en het jongste kind ten tijde van indiening van het echtscheidingsverzoek jonger is dan twaalf jaar, eindigt de alimentatieplicht niet eerder dan op het moment waarop dit kind de leeftijd van twaalf jaar bereikt.

Deze uitzondering kan ertoe leiden dat de alimentatie langer dan vijf jaar voortduurt.

De wetgever heeft de leeftijdsgrens van twaalf jaar onder meer gemotiveerd met de overgang naar het voortgezet onderwijs en de veronderstelling dat de zorgintensiteit vanaf dat moment afneemt. In de praktijk rijst regelmatig de vraag hoe moet worden omgegaan met een min of meer gelijk verdeelde zorgregeling. In lagere rechtspraak wordt feitelijk beoordeeld waar het zwaartepunt van de zorg ligt.

Uitzondering 2: oudere alimentatiegerechtigden (art. 1:157 lid 2 BW)

Voor alimentatiegerechtigden die bij indiening van het echtscheidingsverzoek een huwelijk van langer dan vijftien jaar hebben en wier leeftijd maximaal tien jaar lager is dan de AOW-leeftijd, geldt dat de alimentatieplicht niet eerder eindigt dan bij het bereiken van de AOW-leeftijd . De duur kan in dat geval oplopen tot tien jaar.

De ratio van deze bepaling is bescherming van alimentatiegerechtigden met een zwakkere arbeidsmarktpositie, die na een langdurig huwelijk moeilijk opnieuw economisch zelfstandig kunnen worden. De wetgever heeft hiermee beoogd te voorkomen dat kort voor het bereiken van de AOW-leeftijd een forse inkomensval optreedt.

Uitzondering 3: overgangsregeling 50-plussers

Voor een beperkte groep alimentatiegerechtigden geldt een aanvullende uitzondering. Indien het huwelijk langer dan vijftien jaar heeft geduurd en de alimentatiegerechtigde op 1 januari 2020 vijftig jaar of ouder was, maar nog niet de AOW-leeftijd had bereikt, kan een maximale termijn van tien jaar gelden . Deze regeling heeft een tijdelijk karakter en verliest na verloop van tijd haar praktische betekenis.

Samenloop van termijnen (art. 1:157 lid 5 BW)

Indien meerdere uitzonderingen van toepassing zijn, geldt de langste termijn. Denkbaar is bijvoorbeeld dat sprake is van jonge kinderen én een langdurig huwelijk met een oudere alimentatiegerechtigde. In dat geval dient de rechter vast te stellen welke termijn het langst voortduurt.

Vervaltermijnen en eerste verzoek

De alimentatietermijnen kwalificeren als vervaltermijnen. Dat betekent dat na het verstrijken van de toepasselijke termijn geen eerste verzoek tot vaststelling van partneralimentatie meer kan worden gedaan. De Hoge Raad heeft dit reeds onder het oude recht bevestigd (HR 8 mei 1998, NJ 1998/889). Deze jurisprudentie blijft relevant onder het huidige recht, nu de aard van de termijn ongewijzigd is gebleven.

Indien binnen de geldende termijn een eerste verzoek wordt ingediend, kan alimentatie worden vastgesteld voor de resterende duur.

Hardheidsclausule: verlenging mogelijk (art. 1:157 lid 7 BW)

Artikel 1:157 lid 7 BW bevat een hardheidsclausule. Indien ongewijzigde handhaving van het einde van de alimentatieplicht naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet kan worden gevergd, kan de rechter op verzoek alsnog een termijn vaststellen of verlengen .

De wetgever heeft met deze bepaling beoogd ruimte te bieden voor maatwerk in uitzonderlijke situaties. Genoemd worden onder meer:

gezondheidsproblemen die tijdens het huwelijk zijn ontstaan;
langdurige zorg voor een gehandicapt kind;
aantoonbare belemmeringen bij terugkeer op de arbeidsmarkt;
schrijnende situaties voortvloeiend uit gezamenlijke keuzes tijdens het huwelijk.

Een verzoek tot verlenging moet worden ingediend binnen drie maanden na het verstrijken van de alimentatietermijn. Deze termijn is eveneens een vervaltermijn en wordt ambtshalve toegepast . De Hoge Raad heeft onder het oude recht geoordeeld dat stilzwijgende doorbetaling gevolgen kan hebben voor het aanvangstijdstip van deze termijn (HR 21 mei 2010, NJ 2010/396).

Voorts heeft de Hoge Raad recent bevestigd dat een verlengingsverzoek niet reeds bij de eerste vaststelling van alimentatie kan worden gedaan, maar pas in het zicht van het einde van de termijn (HR 16 mei 2025, ECLI:NL:HR:2025:751) .

Wijziging op grond van artikel 1:401 BW

Naast de hardheidsclausule biedt artikel 1:401 lid 2 BW een aanvullende wijzigingsmogelijkheid indien sprake is van een zo ingrijpende wijziging van omstandigheden dat handhaving van de vastgestelde termijn onaanvaardbaar is . Deze route zal in de praktijk beperkt worden benut, nu de hardheidsclausule reeds een specifieke voorziening bevat voor verlenging van de wettelijke termijn.

Overgangsrecht

De Wet herziening partneralimentatie is niet van toepassing op alimentaties die vóór 1 januari 2020 zijn vastgesteld of overeengekomen. Voor die gevallen blijft het oude recht gelden, inclusief de destijds geldende maximale termijn van twaalf jaar en het bijbehorende overgangsrecht .

Conclusie

Artikel 1:157 BW introduceert een duidelijke hoofdregel van maximaal vijf jaar partneralimentatie, met drie belangrijke uitzonderingen en een hardheidsclausule als vangnet. De regeling beoogt een balans te vinden tussen het bevorderen van economische zelfstandigheid en het bieden van bescherming in kwetsbare situaties.

Tegelijkertijd blijkt uit rechtspraak en literatuur dat toepassing van de uitzonderingen en de hardheidsclausule ruimte laat voor interpretatie en feitelijke afweging.

Voor zowel alimentatieplichtigen als alimentatiegerechtigden is het van belang tijdig inzicht te verkrijgen in de toepasselijke termijn en in de mogelijkheden tot verlenging of wijziging. De gevolgen van het verstrijken van een vervaltermijn zijn immers verstrekkend en in beginsel definitief.

Voornaamswijziging in Nederland: wanneer staat de rechter een nieuwe voornaam toe?

Tue, 24 Feb 2026 13:31:14 GMT

Voornaam wijzigen? Uitleg van artikel 1:4 BW en de belangrijkste criteria uit de rechtspraak

De naam van een persoon speelt een centrale rol in het juridisch en maatschappelijk verkeer. Naast de geslachtsnaam vormt de voornaam een essentieel onderdeel van de identiteit van een persoon. In het Nederlandse recht is de regeling van voornamen vastgelegd in artikel 1:4 van het Burgerlijk Wetboek. Deze bepaling bevat regels over het kiezen van voornamen bij geboorte en over de mogelijkheid om een voornaam later te wijzigen.

In de praktijk komt het geregeld voor dat iemand zijn of haar voornaam wil aanpassen. Dit kan uiteenlopende redenen hebben, zoals persoonlijke omstandigheden, religieuze motieven, traumatische ervaringen of een sterke emotionele band met een familielid. De vraag wanneer een dergelijke wijziging juridisch mogelijk is, wordt uiteindelijk door de rechter beoordeeld.

Dit artikel bespreekt de wettelijke regeling van voornamen, de voorwaarden voor wijziging van een voornaam en de wijze waarop rechters dergelijke verzoeken beoordelen.

Het juridisch kader van voornamen

Artikel 1:4 BW regelt zowel de keuze van voornamen bij geboorte als de mogelijkheid om deze later te wijzigen. Naar Nederlands recht heeft iedere persoon een geslachtsnaam en één of meerdere voornamen. De geslachtsnaam duidt doorgaans de familierelatie aan, terwijl de voornaam een persoon binnen die familie individualiseert.

De voornamen van een persoon worden vastgelegd in de geboorteakte. De persoon die aangifte van de geboorte doet, moet daarbij aangeven welke voornaam of voornamen het kind zal dragen. In beginsel bestaat er veel vrijheid bij het kiezen van voornamen. Ouders mogen bijvoorbeeld meerdere voornamen geven of een minder gebruikelijke naam kiezen.

De wet kent echter wel grenzen aan deze vrijheid.

Grenzen aan de keuze van voornamen

Hoewel ouders in beginsel vrij zijn bij het kiezen van een voornaam, bepaalt artikel 1:4 lid 2 BW dat bepaalde voornamen niet mogen worden geregistreerd. De ambtenaar van de burgerlijke stand moet een voornaam weigeren wanneer:

de voornaam ongepast is;
de voornaam overeenstemt met een bestaande geslachtsnaam, tenzij deze tevens als gebruikelijke voornaam voorkomt.

De beoordeling of een voornaam ongepast is, wordt in de praktijk terughoudend toegepast. Uit de rechtspraak volgt dat een naam niet snel als ongepast wordt aangemerkt. Zelfs ongebruikelijke of fantasienamen kunnen worden toegestaan, zolang zij niet onwelvoeglijk zijn of tot ernstige problemen in het maatschappelijk verkeer leiden.

Zo oordeelde het Hof Amsterdam (4 oktober 1993) dat een voornaam die uit één letter bestaat niet automatisch ongepast is. Ook zeer ongebruikelijke namen kunnen worden toegestaan, zolang zij niet tot onredelijke maatschappelijke problemen leiden.

Wanneer kan een voornaam worden gewijzigd?

De wet biedt de mogelijkheid om een bestaande voornaam te wijzigen. Artikel 1:4 lid 4 BW bepaalt dat een dergelijke wijziging alleen kan plaatsvinden op verzoek van de betrokkene en met toestemming van de rechter.

Onder een wijziging van voornamen kan worden verstaan:

het toevoegen van een nieuwe voornaam;
het schrappen van een bestaande voornaam;
het wijzigen van een voornaam.

De wijziging wordt pas juridisch effectief wanneer de beschikking van de rechter wordt verwerkt als latere vermelding op de geboorteakte. Pas op dat moment is de wijziging officieel geworden.

De beoordeling door de rechter

Bij de beoordeling van een verzoek tot voornaamswijziging hanteert de rechter twee belangrijke criteria.

1. Een voldoende zwaarwichtig belang

Allereerst moet worden vastgesteld dat de verzoeker een voldoende zwaarwichtig belang heeft bij de wijziging van de voornaam. Dit criterium is ontwikkeld in de rechtspraak en houdt verband met het algemene belang dat de registers van de burgerlijke stand zoveel mogelijk ongewijzigd blijven.

Een verzoek kan bijvoorbeeld worden toegewezen wanneer:

de huidige voornaam sterke psychische of emotionele belasting veroorzaakt;
de voornaam niet aansluit bij de identiteit of het dagelijks gebruik;
de wijziging verband houdt met familiebanden of religieuze motieven.

2. De nieuwe naam moet juridisch toelaatbaar zijn

Daarnaast moet de rechter beoordelen of de gewenste voornaam voldoet aan de wettelijke eisen van artikel 1:4 lid 2 BW. Dat betekent dat de naam niet ongepast mag zijn en niet uitsluitend een geslachtsnaam mag vormen.

De rechter beoordeelt deze aspecten zelfstandig en heeft daarbij een ruime beoordelingsvrijheid.

Het belang van artikel 8 EVRM

Bij de beoordeling van voornaamswijzigingen speelt ook het recht op eerbiediging van het privé- en gezinsleven uit artikel 8 EVRM een rol. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens heeft geoordeeld dat voornamen een onderdeel vormen van het privé- en gezinsleven, omdat zij bijdragen aan de identiteit van een persoon binnen de familie en de samenleving.

De keuze van een naam is daarom een persoonlijke aangelegenheid. Overheidsbeperkingen op naamkeuze moeten daarom gerechtvaardigd zijn door gewichtige maatschappelijke belangen.

Praktische procedure voor voornaamswijziging

Een verzoek tot voornaamswijziging wordt ingediend bij de rechtbank. De procedure verloopt doorgaans via een verzoekschriftprocedure in het personen- en familierecht.

De belangrijkste stappen zijn:

indienen van een verzoekschrift bij de rechtbank;
beoordeling door de rechter;
beschikking waarin de wijziging wordt toegestaan of afgewezen;
verwerking van de wijziging in de geboorteakte.

De procedure kan in bepaalde gevallen ook betrekking hebben op minderjarige kinderen. In dat geval dienen de ouders het verzoek namens het kind in.

Alternatieven voor formele wijziging

In sommige gevallen kan een voornaam ook zonder rechterlijke procedure worden aangepast.

Zo kan een kennelijk schrijffout of spelfout in de geboorteakte worden gecorrigeerd door de ambtenaar van de burgerlijke stand. Wanneer bijvoorbeeld een letter te veel of te weinig is opgenomen, kan dit administratief worden hersteld. In andere gevallen kan een persoon in het dagelijks leven een andere roepnaam gebruiken zonder dat de officiële voornaam wordt gewijzigd.

Conclusie

Het Nederlandse naamrecht biedt ruime vrijheid bij het kiezen van voornamen, maar stelt tegelijkertijd grenzen om misbruik of maatschappelijke problemen te voorkomen. Wanneer iemand een bestaande voornaam wil wijzigen, moet daarvoor een verzoek worden ingediend bij de rechtbank.

De rechter beoordeelt daarbij of sprake is van een voldoende zwaarwichtig belang en of de gewenste naam juridisch toelaatbaar is. Persoonlijke omstandigheden, familiebanden en emotionele motieven kunnen daarbij een belangrijke rol spelen.

Een voornaamswijziging kan aanzienlijke gevolgen hebben voor identiteitsdocumenten en administratieve registers. Het is daarom verstandig om vooraf goed juridisch advies in te winnen.

Heeft u vragen over een voornaamswijziging of andere kwesties binnen het personenrecht? De advocaten van Sett advocaten en belastingadviseurs adviseren en procederen regelmatig over naamrecht en andere familierechtelijke vraagstukken.

Familierecht advocaat: wat u moet weten bij een verzoekschriftprocedure

Fri, 20 Feb 2026 15:09:49 GMT

Duidelijkheid bij ingrijpende familiezaken

Het familierecht regelt rechtsverhoudingen die direct raken aan uw persoonlijke en financiële situatie. Procedures over echtscheiding, alimentatie, gezag of de verdeling van vermogen hebben vaak langdurige gevolgen.

Een familierechtadvocaat begeleidt u niet alleen inhoudelijk, maar bewaakt ook dat de juiste procedure wordt gevolgd en dat uw verzoek juridisch correct en volledig wordt ingediend. Juist in dit rechtsgebied is zorgvuldigheid vereist, omdat de rechter ambtshalve toetst en een actieve rol heeft bij de beoordeling van belangen.

Wat is een verzoekschriftprocedure in het familierecht?

Familierechtelijke geschillen worden in beginsel behandeld op grond van artikel 261 Rv e.v. via een verzoekschriftprocedure. Dit betekent dat u de rechter verzoekt om een bepaalde beslissing te nemen, bijvoorbeeld het uitspreken van een echtscheiding of het vaststellen van alimentatie. De wederpartij krijgt vervolgens de gelegenheid om een verweerschrift in te dienen en kan daarbij ook een zelfstandig tegenverzoek doen.

Deze procedure verschilt wezenlijk van de dagvaardingsprocedure. De rechter heeft meer ruimte om zelf vragen te stellen, aanvullende informatie op te vragen en belangen tegen elkaar af te wegen. Met name wanneer minderjarige kinderen betrokken zijn, staat het belang van het kind centraal en kan de rechter afwijken van wat partijen verzoeken.

Veelvoorkomende familierechtelijke verzoeken

In de praktijk ziet men dat verzoekschriftprocedures worden gevoerd over uiteenlopende onderwerpen. Een echtscheidingsverzoek vormt vaak het startpunt, maar daaruit vloeien vrijwel altijd nevenverzoeken voort. Denk aan verzoeken tot vaststelling van partneralimentatie en kinderalimentatie, tot vaststelling van een zorgregeling of tot wijziging van het ouderlijk gezag.

Daarnaast wordt regelmatig een verzoek ingediend tot verdeling van de huwelijksgemeenschap of tot afwikkeling van huwelijkse voorwaarden. Ook bij geregistreerd partnerschap of bij beëindiging van samenwoning zonder huwelijk kan een verzoekschriftprocedure aan de orde zijn, bijvoorbeeld bij geschillen over gezamenlijke eigendommen of onderhoudsverplichtingen.

Waarom juridische bijstand essentieel is

Familierechtelijke procedures zijn juridisch en emotioneel complex. Naast wettelijke bepalingen spelen jurisprudentie, redelijkheid en billijkheid en belangenafwegingen een grote rol. Een onvolledig of onjuist geformuleerd verzoek kan leiden tot afwijzing of tot een beslissing die niet aansluit bij uw belangen. Bovendien is in veel familierechtszaken een advocaat verplicht.

Een gespecialiseerde familierechtadvocaat beoordeelt welke verzoeken moeten worden ingediend, hoe deze juridisch onderbouwd moeten worden en welke stukken noodzakelijk zijn. Daarnaast wordt geadviseerd over de haalbaarheid van verzoeken en over alternatieven zoals mediation of onderlinge afspraken die in een vaststellingsovereenkomst kunnen worden vastgelegd.

Van overleg tot procedure

Niet iedere familierechtelijke kwestie hoeft te eindigen bij de rechtbank. In veel gevallen wordt eerst geprobeerd om in overleg tot afspraken te komen. Indien dat lukt, kunnen deze afspraken worden vastgelegd in een convenant.

Wanneer overleg niet mogelijk is of onvoldoende resultaat oplevert, kan een procedure bij de rechter uitkomst bieden. Daarbij blijft het uitgangspunt dat zorgvuldig wordt gekeken naar de juridische positie van partijen en, waar van toepassing, naar het belang van kinderen.

Conclusie

In het familierecht geldt als uitgangspunt dat geschillen worden behandeld via een verzoekschriftprocedure en niet via een dagvaardingsprocedure met een vordering. Dat heeft gevolgen voor de procesvoering en de wijze waarop de rechter de zaak beoordeelt. Een juiste juridische aanpak is daarom van belang.

Wordt u geconfronteerd met een echtscheiding, alimentatiegeschil of een andere familierechtelijke kwestie, dan is het raadzaam om tijdig juridisch advies in te winnen. Een familierechtadvocaat kan uw positie beoordelen en u begeleiden bij het indienen van een goed onderbouwd verzoek.

Echtscheiding en kinderen: het ouderschapsplan als fundament

Thu, 19 Feb 2026 13:56:02 GMT

Scheiden is nooit leuk. Zeker voor kinderen niet, maar zorg wel dat het goed geregeld is. In het belang van het kind.

Een echtscheiding raakt niet alleen de echtgenoten, maar heeft vrijwel altijd ingrijpende gevolgen voor eventuele minderjarige kinderen. De wetgever heeft dit onderkend en heeft daarom sinds 2009 het ouderschapsplan verplicht gesteld bij echtscheidingen waarbij kinderen zijn betrokken. Dit plan vormt een essentieel onderdeel van de scheidingsprocedure en heeft tot doel de positie van het kind te beschermen en conflicten tussen ouders te beperken. In de praktijk blijkt echter dat het ouderschapsplan regelmatig aanleiding geeft tot (juridische) discussie, zowel bij het opstellen ervan als bij de uitvoering na de scheiding.

In deze blog wordt uiteengezet wat het ouderschapsplan juridisch inhoudt, wanneer het verplicht is, welke eisen de wet daaraan stelt en welke gevolgen het ontbreken of niet-naleven ervan kan hebben.

Het belang van het kind bij echtscheiding

Het Nederlandse familierecht gaat uit van het uitgangspunt dat het belang van het kind vooropstaat. Dit volgt niet alleen uit het Burgerlijk Wetboek, maar ook uit internationale verdragen zoals het Internationaal Verdrag inzake de Rechten van het Kind (hierna te noemen: ''IVRK'). Artikel 12 IVRK bepaalt dat een minderjarige het recht heeft om te worden gehoord in procedures die hem of haar betreffen.

Hoewel het aantal echtscheidingen in Nederland de afgelopen jaren is afgenomen, krijgen jaarlijks nog steeds tienduizenden kinderen te maken met een scheiding. Uit onderzoek blijkt dat vooral conflictrijke scheidingen, vaak aangeduid als vechtscheidingen, een verhoogd risico vormen voor de ontwikkeling en het welzijn van kinderen. Om die reden heeft de wetgever maatregelen genomen om ouders te stimuleren tijdig en zorgvuldig afspraken te maken over de verzorging en opvoeding na de scheiding.

Wettelijke verplichting tot het ouderschapsplan

Sinds 1 maart 2009 is het ouderschapsplan verplicht bij echtscheidingen waarbij sprake is van gezamenlijke minderjarige kinderen. Deze verplichting is opgenomen in artikel 815 lid 2 en 3 van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. Het ouderschapsplan fungeert als een zogenoemde toegangspoort tot de echtscheidingsprocedure: zonder plan kan het verzoek in beginsel niet inhoudelijk worden behandeld.

De verplichting geldt zowel bij een gezamenlijk verzoek tot echtscheiding als bij een eenzijdig verzoek. Ook bij ontbinding van een geregistreerd partnerschap en bij scheiding van tafel en bed kan een ouderschapsplan vereist zijn. Daarnaast geldt sinds de invoering van artikel 1:247a BW een vergelijkbare verplichting voor ongehuwde ouders met gezamenlijk gezag die uit elkaar gaan.

Inhoudelijke eisen aan het ouderschapsplan

De wet stelt duidelijke minimumvereisten aan de inhoud van het ouderschapsplan. Artikel 815 lid 3 Rv bepaalt dat het plan in ieder geval afspraken moet bevatten over drie onderwerpen.

Ten eerste moet worden vastgelegd hoe de zorg- en opvoedingstaken worden verdeeld, of (bij eenhoofdig gezag) hoe het recht op omgang wordt vormgegeven.
Ten tweede moeten afspraken worden gemaakt over de wijze waarop ouders elkaar informeren en raadplegen over gewichtige aangelegenheden die het kind betreffen.
Ten derde moeten de kosten van verzorging en opvoeding worden geregeld, waaronder de kinderalimentatie.

In de praktijk ligt de nadruk vaak op de zorgregeling, zoals de verdeling van de weekenden, vakanties en feestdagen. De wetgever beoogt echter dat ouders breder nadenken over het ouderschap na scheiding, waaronder schoolkeuze, medische beslissingen en communicatie tussen de ouders. Het ouderschapsplan moet voldoende concreet zijn; een plan met uitsluitend globale of vrijblijvende afspraken kan aanleiding zijn voor de rechtbank om nadere informatie te verlangen.

Autonomie van ouders versus bescherming van het kind

De verplichting tot het opstellen van een ouderschapsplan vormt een inbreuk op de autonomie van ouders om hun scheiding naar eigen inzicht vorm te geven. Deze inbreuk wordt door de wetgever gerechtvaardigd door het belang van het kind. Door ouders te dwingen vooraf na te denken over hun verantwoordelijkheden na de scheiding, wordt beoogd escalatie van conflicten te voorkomen en de continuïteit van de opvoeding te waarborgen.

Rechters toetsen het ouderschapsplan in de regel marginaal, maar behouden de bevoegdheid om in te grijpen indien het plan niet in het belang van het kind wordt geacht. Op grond van artikel 1:253a BW kan de rechter, indien ouders geen overeenstemming bereiken of het plan niet naleven, zelf een regeling vaststellen of bestaande afspraken wijzigen.

Wat als een ouderschapsplan ontbreekt?

Het ontbreken van een ouderschapsplan kan verstrekkende gevolgen hebben. In beginsel kan de rechtbank het echtscheidingsverzoek niet-ontvankelijk verklaren indien geen plan is overgelegd. De wet voorziet echter in een ontsnappingsclausule. Artikel 815 lid 6 Rv bepaalt dat, indien het ouderschapsplan redelijkerwijs niet kan worden overgelegd, kan worden volstaan met andere stukken of een toelichting.

Denkbaar zijn situaties waarin communicatie tussen ouders onmogelijk is, bijvoorbeeld bij huiselijk geweld, verblijf in een blijf-van-mijn-lijfhuis of ernstige psychische problematiek. In die gevallen moet de verzoekende ouder gemotiveerd uiteenzetten waarom geen gezamenlijk plan kan worden opgesteld en hoe het ouderschap na de scheiding vorm zou moeten krijgen. De rechter beoordeelt vervolgens of deze toelichting toereikend is.

In de praktijk leidt het ontbreken van een ouderschapsplan slechts in uitzonderlijke gevallen tot niet-ontvankelijkheid. Rechters passen de ontsnappingsclausule ruimhartig toe, mede in het licht van het recht op toegang tot de rechter zoals beschermd door artikel 6 EVRM.

Wijziging en naleving van het ouderschapsplan

Het ouderschapsplan heeft geen statisch karakter. Veranderingen in de omstandigheden van ouders of kinderen kunnen aanleiding geven tot wijziging van de afspraken. Ouders kunnen hierover in onderling overleg nieuwe afspraken maken, maar indien dat niet lukt, kan de rechter worden verzocht een beslissing te nemen.

Niet-naleving van het ouderschapsplan komt in de praktijk regelmatig voor en vormt een belangrijke bron van conflicten na scheiding. Hoewel het plan vaak onderdeel uitmaakt van een rechterlijke beschikking en daarmee executoriale kracht kan hebben, blijkt handhaving in de praktijk complex. Rechters benadrukken daarom het belang van realistische en uitvoerbare afspraken, afgestemd op de specifieke situatie van het gezin.

Conclusie

Het ouderschapsplan vormt een centraal element in echtscheidingen waarbij kinderen zijn betrokken. Het plan beoogt niet alleen juridische duidelijkheid te scheppen, maar vooral rust en stabiliteit voor het kind te bevorderen. Hoewel de wettelijke verplichting soms als belastend wordt ervaren, biedt het ouderschapsplan ook een kader om toekomstige conflicten te voorkomen en het ouderschap na scheiding vorm te geven.

Een zorgvuldige juridische begeleiding bij het opstellen en beoordelen van het ouderschapsplan is daarbij van groot belang. Elk gezin is anders, en standaardoplossingen doen vaak geen recht aan de specifieke belangen die spelen. Tijdig advies kan bijdragen aan duurzame afspraken en procedures voorkomen.

Vragen over echtscheiding en het ouderschapsplan?

Wordt u geconfronteerd met een echtscheiding waarbij minderjarige kinderen zijn betrokken, of bestaat er discussie over een ouderschapsplan? Dan is het raadzaam uw juridische positie en mogelijkheden tijdig te laten beoordelen. Sett advocaten en belastingadviseurs adviseert en procedeert regelmatig in complexe familie- en scheidingszaken. Neem gerust contact op voor een eerste beoordeling van uw situatie.

Echtscheiding: juridische stappen, gevolgen en aandachtspunten

Tue, 17 Feb 2026 21:16:02 GMT

Een inleiding: Waar moet u aan denken bij een echtscheiding?

Wat houdt een echtscheiding juridisch in?

Een echtscheiding is de formele beëindiging van een huwelijk door de rechter. In Nederland kan een huwelijk uitsluitend worden ontbonden door inschrijving van de echtscheidingsbeschikking in de registers van de burgerlijke stand. Zonder deze inschrijving blijft het huwelijk juridisch bestaan, ook al leven echtgenoten feitelijk gescheiden. Het is daarom van belang dat het echtscheidingsproces niet alleen inhoudelijk correct wordt gevoerd, maar ook procedureel zorgvuldig wordt afgerond.

De wettelijke grond voor echtscheiding is dat het huwelijk duurzaam is ontwricht. Dit betekent dat van de echtgenoten redelijkerwijs niet meer kan worden verwacht dat zij het huwelijk voortzetten. De rechter toetst deze grond marginaal, omdat het oordeel in de praktijk vooral bij de echtgenoten zelf ligt. In vrijwel alle gevallen wordt aan dit vereiste voldaan zodra één van de echtgenoten dit stelt.

Een gezamenlijke of een eenzijdige echtscheiding

Een echtscheiding kan gezamenlijk of eenzijdig worden aangevraagd. Bij een gezamenlijk verzoek dienen beide echtgenoten samen een verzoekschrift in bij de rechtbank, vaak vergezeld van een echtscheidingsconvenant en (indien er minderjarige kinderen zijn) een ouderschapsplan. Deze route leidt doorgaans tot een sneller en minder conflictueus traject, mits partijen het over de belangrijkste onderwerpen eens zijn.

Wanneer geen overeenstemming bestaat, kan één van de echtgenoten een eenzijdig verzoek tot echtscheiding indienen. De andere echtgenoot krijgt dan de gelegenheid om verweer te voeren en eventueel tegenverzoeken in te dienen. In dat geval zal de rechtbank beslissingen moeten nemen over onderwerpen zoals de verdeling van het vermogen, alimentatie en de zorgregeling voor kinderen. Dit maakt de procedure juridisch complexer en vaak ook langduriger.

Het echtscheidingsconvenant: kern van de afspraken

Een echtscheidingsconvenant is een schriftelijke overeenkomst waarin echtgenoten afspraken vastleggen over de gevolgen van de echtscheiding. Het convenant vormt in de praktijk het hart van het echtscheidingsdossier. Hierin worden onder meer afspraken gemaakt over de verdeling van de gemeenschap van goederen of de afwikkeling van huwelijkse voorwaarden, partneralimentatie en pensioenverevening.

Hiervoor is het aan te raden een advocaat in te schakelen. Onvolledige of onduidelijk geformuleerde afspraken leiden regelmatig tot latere geschillen en nieuwe procedures. De rechter toetst het convenant marginaal, waardoor ongunstige afspraken in beginsel bindend blijven. Zorgvuldige juridische vastlegging is daarom essentieel.

Huwelijksvermogensrecht: verdeling van bezittingen en schulden

Bij een echtscheiding moet het huwelijksvermogen worden afgewikkeld. Voor huwelijken gesloten vóór 1 januari 2018 geldt in beginsel een algehele gemeenschap van goederen, tenzij huwelijkse voorwaarden zijn opgesteld. Dit betekent dat alle bezittingen en schulden gezamenlijk zijn en bij helfte worden verdeeld. Voor huwelijken gesloten na die datum geldt een beperkte gemeenschap van goederen.

Indien huwelijkse voorwaarden zijn overeengekomen, bepaalt de inhoud daarvan hoe het vermogen moet worden verdeeld. In de praktijk leidt dit vaak tot interpretatiegeschillen, bijvoorbeeld over verrekenbedingen of de vraag of bepaalde vermogensbestanddelen privé of gezamenlijk zijn. Een echtscheiding vereist in dat geval een gedetailleerde financiële en juridische analyse.

De echtelijke woning

De echtelijke woning is vaak een centraal en gevoelig onderwerp bij een echtscheiding. Wanneer de woning eigendom is, moet worden beslist of één van de echtgenoten de woning overneemt of dat de woning wordt verkocht. Daarbij spelen onder meer de financieringsmogelijkheden, de overwaarde en de belangen van eventuele kinderen een rol.

Indien sprake is van een huurwoning, zal moeten worden bepaald wie het huurrecht voortzet. De rechter kan hierover beslissen indien partijen daarover geen overeenstemming bereiken. Dit kan verstrekkende gevolgen hebben, omdat de achterblijvende echtgenoot juridisch huurder wordt en de ander zijn woonrecht verliest.

Partneralimentatie: wanneer bestaat er een verplichting?

Partneralimentatie is bedoeld om de economisch zwakkere echtgenoot na de echtscheiding financieel te ondersteunen. De hoogte en duur van de alimentatie worden bepaald aan de hand van wettelijke maatstaven, waarbij behoefte en draagkracht centraal staan. Sinds de Wet herziening partneralimentatie is de maximale duur in beginsel beperkt tot vijf jaar, met enkele uitzonderingen.

In de praktijk ontstaan veel geschillen over de vaststelling van inkomen, ondernemingswinsten en de vraag of iemand voldoende inspanningen verricht om in het eigen levensonderhoud te voorzien. Alimentatieberekeningen vereisen daarom zowel juridische als financiële expertise. Afwijkende afspraken zijn mogelijk, maar moeten zorgvuldig worden vastgelegd.

Kinderen en echtscheiding: het ouderschapsplan

Wanneer echtgenoten minderjarige kinderen hebben, is een ouderschapsplan verplicht. In dit plan worden afspraken gemaakt over de zorg- en opvoedingstaken, de hoofdverblijfplaats van het kind, de omgangsregeling en de kinderalimentatie. Het belang van het kind staat hierbij voorop.

De rechtbank toetst het ouderschapsplan inhoudelijk en kan ingrijpen wanneer afspraken niet in het belang van het kind worden geacht. Bij conflicten tussen ouders kan de rechter zelf een zorgregeling vaststellen. Dit maakt het van belang om reeds in een vroeg stadium juridisch advies in te winnen, zeker wanneer communicatie tussen ouders moeizaam verloopt.

Echtscheiding en mediation versus procederen

Veel echtscheidingen worden tegenwoordig begeleid via mediation. Mediation kan bijdragen aan duurzame oplossingen en het beperken van escalatie, met name wanneer kinderen betrokken zijn. Niet iedere zaak is echter geschikt voor mediation, bijvoorbeeld bij ernstige machtsongelijkheid, financiële onduidelijkheid of langdurige conflicten.

In dergelijke situaties kan procederen noodzakelijk zijn om duidelijkheid en rechtsbescherming te bieden. Een advocaat behartigt dan uitsluitend de belangen van zijn cliënt en zorgt voor een duidelijke processtrategie. Dit is niet zo bij mediation. De keuze tussen mediation en procederen hangt af van de omstandigheden van het geval waarbij veelal geadviseerd wordt om gelijk een advocaat in de arm te nemen. Mocht mediation traject namelijk niet slagen, dan moet u alsnog naar een advocaat en heeft u mogelijk dubbele kosten.

Inschrijving van de echtscheiding

Na de uitspraak van de rechtbank moet de echtscheidingsbeschikking worden ingeschreven bij de gemeente waar het huwelijk is voltrokken. Deze inschrijving moet binnen zes maanden plaatsvinden, anders verliest de beschikking haar werking. Pas na inschrijving is het huwelijk juridisch beëindigd.

Dit formele aspect wordt regelmatig onderschat, terwijl het grote gevolgen kan hebben voor bijvoorbeeld hertrouwen, fiscale positie en erfrecht. Juridische begeleiding voorkomt dat deze stap over het hoofd wordt gezien.

Het belang van gespecialiseerde juridische bijstand

Een echtscheiding raakt aan meerdere rechtsgebieden, waaronder familierecht, vermogensrecht en fiscaal recht. Beslissingen die tijdens de echtscheiding worden genomen, hebben vaak langdurige financiële en persoonlijke gevolgen. Een zorgvuldige juridische begeleiding is daarom geen luxe, maar een noodzaak.

Een gespecialiseerde familierechtadvocaat beoordeelt uw rechtspositie, adviseert over mogelijke scenario’s en vertegenwoordigt u indien nodig in een procedure. Daarmee wordt niet alleen gestreefd naar een juridisch correcte afwikkeling, maar ook naar duidelijkheid en rust voor de toekomst.

Heeft u vragen over echtscheiding?

Wordt u geconfronteerd met een echtscheiding of overweegt u deze stap te zetten? Dan is het raadzaam om tijdig juridisch advies in te winnen over uw rechten en verplichtingen.

Een goed voorbereid traject voorkomt onnodige conflicten en latere procedures.

Sett advocaten en belastingadviseurs staat cliënten bij in alle aspecten van het echtscheidingsrecht, van advies en onderhandeling tot procedure bij de rechtbank. Neem contact op voor een eerste beoordeling van uw situatie.

Medehuurderschap aanvragen? Rechten en voorwaarden uitgelegd

Wed, 11 Feb 2026 13:54:20 GMT

Wanneer kunt u medehuurder worden van een huurwoning?

Samenwonen in een huurwoning kan juridische gevolgen hebben die vaak worden onderschat. Met name wanneer één van de bewoners formeel huurder is en de ander niet, kan bij relatiebeëindiging, ziekte of overlijden een kwetsbare situatie ontstaan. Het huurrecht biedt in bepaalde gevallen bescherming via het medehuurderschap op grond van artikel 7:267 Burgerlijk Wetboek. In dit artikel wordt uiteengezet wanneer en onder welke voorwaarden u medehuurder kunt worden, hoe de procedure verloopt en welke rol rechtspraak daarbij speelt.

Wat is medehuurderschap?

Medehuurderschap houdt in dat een persoon die samenwoont met de huurder, op verzoek of via een gerechtelijke procedure dezelfde rechtspositie verkrijgt als de huurder. Dit betekent dat u zelfstandig huurrechten krijgt en niet afhankelijk bent van de hoofdhuurder. Anders dan bij echtgenoten of geregistreerde partners, ontstaat medehuurderschap bij samenwoners niet automatisch, maar alleen na instemming van de verhuurder of na een rechterlijke uitspraak.

De wettelijke basis hiervoor is artikel 7:267 BW. Deze bepaling heeft een duidelijke beschermingsgedachte en is bedoeld om feitelijke leefsituaties juridisch te verankeren wanneer aan specifieke voorwaarden is voldaan .

Voorwaarden voor medehuurderschap (art. 7:267 BW)

De wet stelt limitatieve voorwaarden waaraan moet zijn voldaan voordat een vordering tot medehuurderschap kan worden toegewezen. Er moet sprake zijn van:

Duurzame gemeenschappelijke huishouding
U moet met de huurder een duurzame gemeenschappelijke huishouding voeren. Dit begrip wordt ingevuld aan de hand van alle omstandigheden van het geval. Relevant zijn onder meer: het gezamenlijk voeren van een huishouden, het delen van kosten, gezamenlijke maaltijden en verzorging. Het hoeft niet te gaan om een affectieve relatie; ook samenwoning tussen familieleden of andere personen kan hieronder vallen.
Samenwoning gedurende ten minste twee jaar
De gemeenschappelijke huishouding moet in beginsel ten minste twee jaar hebben geduurd en wel in de gehuurde woning. De rechter heeft geen discretionaire ruimte om van deze termijn af te wijken, hoewel de verhuurder wel eerder vrijwillig kan instemmen.
Hoofdverblijf in het gehuurde
Zowel de huurder als de aspirant-medehuurder moeten hun hoofdverblijf in de woning hebben. Indien de aspirant-medehuurder het hoofdverblijf verplaatst, vervalt het medehuurderschap definitief.
Voorafgaand verzoek aan de verhuurder
Voordat u naar de rechter kunt stappen, moet u samen met de huurder de verhuurder schriftelijk verzoeken om instemming met het medehuurderschap. Reageert de verhuurder niet binnen drie maanden of wijst hij het verzoek af, dan kan een vordering bij de kantonrechter worden ingesteld.

Beperkte afwijzingsgronden voor de verhuurder

De wetgever heeft de afwijzingsgronden voor medehuurderschap bewust beperkt. De verhuurder kan een verzoek of vordering slechts afwijzen indien:

– de aspirant-medehuurder onvoldoende financiële waarborg biedt voor nakoming van de huurovereenkomst;
– sprake is van misbruik van recht, bijvoorbeeld wanneer het verzoek uitsluitend wordt gedaan om huurbescherming te verkrijgen bij een reeds vaststaande beëindiging van de samenwoning.

Andere belangen, zoals passendheidscriteria of inkomensnormen bij sociale verhuur, vormen geen zelfstandige afwijzingsgrond. Dit volgt uit vaste rechtspraak.

Medehuurderschap ondanks tegenwerking van de huurder

In beginsel is vereist dat alle (mede)huurders het verzoek ondersteunen. De rechtspraak laat echter zien dat dit vereiste onder omstandigheden wordt doorbroken. Indien de huurder zonder redelijke grond weigert mee te werken en dit naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid onaanvaardbaar is, kan de rechter toch medehuurderschap toewijzen. De Hoge Raad heeft dit bevestigd in onder meer HR 13 november 1987, NJ 1988/254.

Deze uitzondering wordt terughoudend toegepast en vereist bijzondere omstandigheden, zoals langdurige samenwoning en afhankelijkheid van de aspirant-medehuurder.

Tijdstip van het verzoek of de vordering

Het verzoek of de vordering tot medehuurderschap kan ook worden gedaan wanneer vaststaat dat de samenwoning zal eindigen, bijvoorbeeld wegens ziekte of opname in een verzorgingsinstelling. Doorslaggevend is dat op het moment van het verzoek nog sprake is van een duurzame gemeenschappelijke huishouding. De Hoge Raad heeft dit uitgangspunt bevestigd in meerdere arresten, waaronder HR 21 februari 1986, NJ 1986/383 .

Praktisch belang van medehuurderschap

Medehuurderschap biedt bescherming tegen ontruiming en waarborgt continuïteit van bewoning. Met name bij relatiebeëindiging of overlijden van de huurder kan dit verschil maken tussen behoud van de woning of verlies daarvan. Tegelijkertijd is de regeling juridisch complex en sterk afhankelijk van feiten en bewijs.

Juridisch advies bij medehuur en samenwoning

Wordt u geconfronteerd met een weigering van de verhuurder, onenigheid met de huurder of onzekerheid over uw rechtspositie? Dan is het raadzaam om tijdig juridisch advies in te winnen. De beoordeling van duurzaamheid, hoofdverblijf en misbruik vereist een zorgvuldige juridische analyse, mede aan de hand van relevante jurisprudentie.

Sett advocaten en belastingadviseurs heeft ruime ervaring met procedures over medehuurderschap, huurbeëindiging en ontruiming. Indien u vragen heeft over uw situatie of een vordering overweegt, kunt u contact opnemen voor een inhoudelijke beoordeling van uw zaak

De gevolgen van ontbinding van de huwelijksgemeenschap

Tue, 10 Feb 2026 21:31:46 GMT

Wat verandert er juridisch na echtscheiding, overlijden of opheffing van de gemeenschap?

De ontbinding van de huwelijksgemeenschap vormt een juridisch ''scharniermoment'' binnen het huwelijksvermogensrecht. Op dat moment eindigt de boedelmenging tussen echtgenoten en ontstaat een afgescheiden vermogen dat moet worden afgewikkeld. In de praktijk blijkt dat juist deze fase (ná de ontbinding maar vóór de verdeling) tot veel onzekerheid en geschillen leidt. Vragen over eigendom, bestuur, schulden en draagplicht komen dan scherp naar voren, zeker wanneer partijen uiteenlopende belangen hebben of wanneer schuldeisers zich melden.

In dit artikel wordt uiteengezet welke rechtsgevolgen de ontbinding van de huwelijksgemeenschap heeft, hoe het gemeenschapsvermogen juridisch wordt gefixeerd en welke regels gelden voor verdeling, bestuur en aansprakelijkheid.

1. Ontbinding van de huwelijksgemeenschap en einde van boedelmenging

Door ontbinding van de huwelijksgemeenschap (bijvoorbeeld door echtscheiding, overlijden of opheffing bij huwelijkse voorwaarden) eindigt de rechtsbetrekking op grond waarvan een gemeenschappelijk vermogen bestond. Vanaf dat moment treedt geen boedelmenging meer op. De gemeenschap wordt juridisch “bevroren” naar de toestand op het moment van ontbinding.

Dit betekent dat alle goederen en schulden die nadien worden verkregen of aangegaan, in beginsel privévermogen en privéschulden zijn van de betreffende echtgenoot. De ontbonden gemeenschap blijft echter bestaan als een afgescheiden vermogen, totdat zij is verdeeld. Dat afgescheiden karakter is van belang voor zowel de echtgenoten als hun schuldeisers, omdat het bepaalt op welk vermogen verhaal mogelijk is. Schuldeisers van vóór de ontbinding behouden hun verhaalsrecht op de goederen van de ontbonden gemeenschap zolang deze niet is verdeeld. Schuldeisers van ná de ontbinding kunnen zich in beginsel slechts verhalen op het aandeel van hun schuldenaar in de gemeenschap, en niet zonder meer op afzonderlijke goederen.

2. De gemeenschap wordt vatbaar voor verdeling

De ontbinding van de huwelijksgemeenschap maakt deze vatbaar voor verdeling. Dat betekent dat moet worden vastgesteld welke goederen en schulden tot de gemeenschap behoren en welk aandeel ieder van de echtgenoten daarin heeft. Als uitgangspunt geldt dat echtgenoten ieder recht hebben op de helft van de gemeenschap, tenzij bij huwelijkse voorwaarden anders is bepaald of de redelijkheid en billijkheid tot een afwijking nopen.

De verdeling is meer dan een feitelijke scheiding van goederen. Juridisch gaat het om het vaststellen van wat aan ieder van de deelgenoten toekomt, gevolgd door levering van de toegedeelde goederen. Zolang geen verdeling heeft plaatsgevonden, blijft sprake van mede-gerechtigdheid, wat betekent dat beide echtgenoten rechten en verplichtingen behouden ten aanzien van het geheel.

In de praktijk wordt de verdeling vaak vastgelegd in een echtscheidingsconvenant. Indien partijen het niet eens worden, kan de rechter op verzoek de wijze van verdeling vaststellen of zelf tot verdeling overgaan.

3. Waardering van goederen en peildata

Bij de verdeling spelen twee peildata een rol: de peildatum voor de samenstelling van de gemeenschap en de peildatum voor de waardering van de goederen. De samenstelling wordt bepaald naar het moment van ontbinding van de gemeenschap. De waardering geschiedt in beginsel naar het moment van verdeling.

Dit kan tot spanningen leiden wanneer tussen ontbinding en verdeling geruime tijd verstrijkt en de waarde van goederen, zoals een woning of onderneming, aanzienlijk verandert. De rechtspraak aanvaardt dat op grond van afspraken tussen partijen of de eisen van redelijkheid en billijkheid van deze hoofdregel kan worden afgeweken. De rechter beschikt daarbij over beoordelingsruimte, maar zal zijn beslissing moeten motiveren aan de hand van concrete omstandigheden.

4. Bestuur over de ontbonden gemeenschap

Na ontbinding van de gemeenschap vervalt de bestuursregeling van artikel 1:97 BW. Vanaf dat moment gelden de regels van Boek 3 BW inzake gemeenschap. In beginsel berust het bestuur over gemeenschapsgoederen bij de deelgenoten gezamenlijk, met uitzondering van bepaalde beheershandelingen die iedere deelgenoot zelfstandig mag verrichten.

Dit gezamenlijke bestuur kan in de praktijk problematisch zijn, met name wanneer de verhouding tussen ex-echtgenoten is verstoord. Voor geschillen over beheer, gebruik of vervreemding van goederen biedt de wet verschillende instrumenten, zoals het treffen van een beheersregeling of het verzoeken van rechterlijke tussenkomst.

Van belang is dat iedere deelgenoot bevoegd blijft om rechtsvorderingen in te stellen ten behoeve van de gemeenschap, bijvoorbeeld tegen derden. Deze zelfstandige procesbevoegdheid strekt niet tot het instellen van vorderingen tegen de andere deelgenoot.

5. Aansprakelijkheid en draagplicht voor gemeenschapsschulden

Een belangrijk gevolg van ontbinding betreft de aansprakelijkheid voor gemeenschapsschulden. De wet kent een bijzondere regeling ter bescherming van schuldeisers. Iedere echtgenoot blijft na ontbinding aansprakelijk voor gemeenschapsschulden, ook in zijn privévermogen, voor het gedeelte dat hem aangaat

Daarnaast rijst de vraag wie uiteindelijk de schulden moet dragen. Als hoofdregel geldt dat echtgenoten ieder voor de helft draagplichtig zijn, tenzij uit de redelijkheid en billijkheid een andere verdeling voortvloeit. De rechtspraak laat zien dat onder bijzondere omstandigheden (bijvoorbeeld bij zeer korte huwelijken of bij schulden die uitsluitend in het belang van één echtgenoot zijn aangegaan) afwijking mogelijk is.

Het onderscheid tussen aansprakelijkheid tegenover schuldeisers en interne draagplicht tussen echtgenoten is in dit verband essentieel. Dat een schuldeiser verhaal kan nemen op een echtgenoot, betekent niet zonder meer dat die echtgenoot de schuld ook definitief moet dragen.

6. De echtelijke woning na ontbinding

De echtelijke woning verdient bijzondere aandacht. Indien de woning tot de gemeenschap behoort, wordt zij bij de verdeling in beginsel gewaardeerd in onbewoonde staat, ook wanneer een van de echtgenoten de woning feitelijk blijft gebruiken. Voor dat gebruik kan een gebruiksvergoeding verschuldigd zijn tot het moment van verdeling.

Indien sprake is van een huurwoning, valt het huurrecht in beginsel in de gemeenschap. De rechter kan op grond van de wet het huurrecht toewijzen aan één van de echtgenoten. Deze toewijzing wordt aangemerkt als een vorm van verdeling, maar leidt in de regel niet tot een vordering wegens overbedeling, tenzij bijzondere omstandigheden aanwezig zijn.

7. Redelijkheid en billijkheid als correctiemechanisme

Hoewel het uitgangspunt van gelijke verdeling stevig is verankerd in de wet, speelt de redelijkheid en billijkheid een belangrijke corrigerende rol. Slechts in uitzonderlijke gevallen kan hiervan worden afgeweken, maar de rechtspraak laat zien dat deze mogelijkheid reëel is wanneer toepassing van de hoofdregel tot onaanvaardbare resultaten zou leiden.

Deze correctie kan zowel betrekking hebben op de verdeling van goederen als op de draagplicht voor schulden. De lat ligt daarbij hoog, en de rechter toetst terughoudend, maar maatwerk is niet uitgesloten.

Conclusie

De ontbinding van de huwelijksgemeenschap heeft verstrekkende juridische gevolgen die verder reiken dan het moment van echtscheiding of overlijden. Het einde van de boedelmenging, de overgang naar een afgescheiden vermogen, de regels voor bestuur en verdeling en de aansprakelijkheid voor schulden vormen samen een complex juridisch kader. Juist in deze fase ontstaan in de praktijk veel geschillen, waarbij een onjuiste inschatting van rechten en verplichtingen grote financiële gevolgen kan hebben.

Een zorgvuldige juridische analyse is daarom essentieel, zeker wanneer sprake is van vermogensbestanddelen met een aanzienlijke waarde, ondernemingsvermogen of complexe schuldenstructuren.

Vragen over ontbinding en verdeling van de huwelijksgemeenschap?

Wordt u geconfronteerd met een echtscheiding of andere vorm van ontbinding van de huwelijksgemeenschap en heeft u vragen over verdeling, schulden of de echtelijke woning? Dan is het raadzaam uw positie tijdig juridisch te laten beoordelen. Sett advocaten en belastingadviseurs adviseert en procedeert regelmatig over complexe vraagstukken binnen het personen- en familierecht.

Neem contact op voor een inhoudelijke beoordeling van uw situatie.

Huurrecht advocaat: alles wat u moet weten bij een vordering

Tue, 03 Feb 2026 15:02:12 GMT

Wanneer u als huurder of verhuurder juridische stappen overweegt

Het huurrecht is een rechtsgebied waarin conflicten snel kunnen escaleren. Achterstanden in betaling, gebreken aan het gehuurde, geschillen over beëindiging van de huurovereenkomst of een dreigende ontruiming raken vaak direct aan de woonsituatie of de bedrijfsvoering van betrokkenen. In dergelijke gevallen komt al snel de vraag op of een juridische vordering noodzakelijk is en welke mogelijkheden het huurrecht daarvoor biedt. Een huurrechtadvocaat speelt in dat proces een centrale rol.

In deze blog wordt uiteengezet wat een vordering in het huurrecht inhoudt, wanneer procederen aan de orde is, welke vorderingen het meest voorkomen en waarom tijdige juridische bijstand van belang is, zowel voor huurders als voor verhuurders.

Wat wordt bedoeld met een vordering in het huurrecht?

Een vordering is een juridisch verzoek dat aan de rechter wordt voorgelegd, met als doel een recht af te dwingen of een geschil te beslechten. In het huurrecht kan een vordering verschillende vormen aannemen. Zo kan een huurder betaling van herstelkosten eisen bij gebreken aan het gehuurde, terwijl een verhuurder een vordering kan instellen tot betaling van huurachterstand of ontruiming van het pand.

Het huurrecht kent een sterk dwingendrechtelijk karakter, met name bij woonruimte. Dat betekent dat niet van alle wettelijke regels kan worden afgeweken, ook niet als partijen dat contractueel hebben afgesproken. Een juiste juridische kwalificatie van de situatie is daarom essentieel voordat een vordering wordt ingesteld.

Veelvoorkomende vorderingen van huurders

Huurders doen regelmatig een beroep op de rechter wanneer zij vinden dat de verhuurder tekortschiet in zijn verplichtingen. Een veelvoorkomende vordering betreft gebreken aan het gehuurde, zoals lekkages, schimmelvorming of ernstige achterstallige onderhoudsklachten. De wet verplicht de verhuurder om het gehuurde in goede staat ter beschikking te stellen en te houden. Indien dat niet gebeurt, kan de huurder herstel vorderen of, onder omstandigheden, huurprijsvermindering.

Daarnaast komt het voor dat huurders een vordering instellen tot terugbetaling van onterecht betaalde servicekosten of tot vaststelling van een redelijke huurprijs. In sommige gevallen kan ook een vordering tot schadevergoeding aan de orde zijn, bijvoorbeeld wanneer een gebrek leidt tot inkomensverlies of bedrijfsschade.

Veelvoorkomende vorderingen van verhuurders

Aan de zijde van verhuurders speelt met name de huurachterstand een grote rol. Wanneer een huurder structureel te laat betaalt of helemaal niet betaalt, kan de verhuurder betaling vorderen, al dan niet gecombineerd met ontbinding van de huurovereenkomst en ontruiming van het gehuurde. De rechter weegt daarbij zorgvuldig de belangen van beide partijen af, zeker bij woonruimte.

Ook vorderingen tot beëindiging van de huurovereenkomst komen regelmatig voor, bijvoorbeeld bij ernstig wanprestatie, overlast of strijdig gebruik van het pand. In dergelijke procedures is het van belang dat de verhuurder zijn vordering goed onderbouwt en voldoet aan de wettelijke vereisten, waaronder eventuele opzeggronden en termijnen.

Kort geding of bodemprocedure?

Bij spoedeisende huurrechtelijke geschillen kan een vordering worden ingesteld in kort geding. Dit is een versnelde procedure waarin de rechter een voorlopige beslissing neemt. Kort geding wordt vaak ingezet bij dreigende ontruimingen, acute gebreken of situaties waarin onmiddellijke duidelijkheid noodzakelijk is. De rechter beoordeelt in dat geval of voldoende aannemelijk is dat de vordering in een bodemprocedure zal slagen.

Voor definitieve geschilbeslechting is doorgaans een bodemprocedure nodig. Deze procedure biedt ruimte voor uitgebreidere bewijsvoering en leidt tot een bindend oordeel. Een huurrechtadvocaat kan adviseren welke procedure in een concreet geval het meest geschikt is.

Bewijs en onderbouwing van de vordering

Het succes van een huurrechtelijke vordering staat of valt met een goede onderbouwing. Schriftelijke huurovereenkomsten, betalingsbewijzen, correspondentie, inspectierapporten en foto’s spelen daarbij een belangrijke rol. Zowel huurders als verhuurders doen er verstandig aan hun dossier zorgvuldig op te bouwen voordat zij juridische stappen ondernemen.

De rechter beoordeelt niet alleen de juridische grondslag van de vordering, maar ook de proportionaliteit van de gevraagde maatregel. Met name bij ontruiming geldt dat dit wordt gezien als een ingrijpende maatregel, waarvoor een hoge toetsingsdrempel geldt.

De rol van de huurrechtadvocaat

Een huurrechtadvocaat beoordeelt allereerst de juridische haalbaarheid van een vordering. Niet elk conflict hoeft te leiden tot een procedure. In veel gevallen kan door middel van overleg, onderhandeling of een sommatiebrief een oplossing worden bereikt. Indien procederen noodzakelijk is, zorgt de advocaat voor een heldere processtrategie en een deugdelijke onderbouwing van de vordering.

Daarnaast bewaakt de huurrechtadvocaat de formele vereisten, zoals termijnen, bevoegdheden van de rechter en de juiste procesvorm. Juist in het huurrecht, waar het onderscheid tussen woonruimte en bedrijfsruimte grote gevolgen heeft, is specialistische kennis van belang.

Conclusie

Een vordering in het huurrecht heeft vaak verstrekkende gevolgen, zowel financieel als praktisch. Of u nu huurder bent die wordt geconfronteerd met ernstige gebreken, of verhuurder die te maken heeft met een huurachterstand of overlast, een zorgvuldige juridische beoordeling is essentieel. Het huurrecht biedt diverse mogelijkheden om uw rechten af te dwingen, maar stelt ook duidelijke grenzen.

Tijdig advies van een huurrechtadvocaat kan voorkomen dat een geschil onnodig escaleert en vergroot de kans op een duurzame oplossing, binnen of buiten de rechtbank.

Vragen over een huurrechtelijke vordering?

Wordt u geconfronteerd met een huurgeschil en overweegt u een vordering in te stellen of wordt u juist aangesproken door de wederpartij? Dan is het raadzaam om uw juridische positie tijdig te laten beoordelen.

Sett advocaten en belastingadviseurs adviseert en procedeert regelmatig in huurrechtelijke zaken voor zowel huurders als verhuurders. Neem contact op voor een inhoudelijke beoordeling van uw situatie.

Vruchtgebruik voor de langstlevende echtgenoot

Tue, 03 Feb 2026 12:09:56 GMT

Wanneer zijn erfgenamen verplicht mee te werken aan vestiging van vruchtgebruik op andere goederen?

Het Nederlandse erfrecht kent een beschermingsregeling voor de langstlevende echtgenoot. Deze regeling is erop gericht te voorkomen dat de langstlevende na het overlijden van zijn of haar partner financieel onvoorzien achterblijft. Naast het bekende vruchtgebruik van de echtelijke woning en inboedel (artikel 4:29 BW), bevat de wet een minder bekende, maar juridisch ingrijpende bepaling: artikel 4:30 BW. Op grond van dit artikel kunnen erfgenamen verplicht zijn mee te werken aan de vestiging van vruchtgebruik op andere goederen van de nalatenschap, indien de verzorging van de langstlevende dat vereist.

Wettelijk kader: art. 4:30 BW

Artikel 4:30 lid 1 BW bepaalt dat de erfgenamen verplicht zijn mee te werken aan de vestiging van een vruchtgebruik op andere goederen van de nalatenschap dan de woning en inboedel, voor zover de langstlevende echtgenoot daaraan behoefte heeft voor zijn verzorging, en deze medewerking verlangt. Het gaat hierbij om een wettelijke verplichting die rechtstreeks uit de wet voortvloeit en niet afhankelijk is van de wil van de erfgenamen.

Deze regeling vormt een aanvulling op artikel 4:29 BW. Waar artikel 4:29 BW ziet op de bescherming van het woongenot, strekt artikel 4:30 BW tot waarborging van de bredere financiële verzorging van de langstlevende. De wetgever heeft hiermee beoogd een vangnet te creëren voor situaties waarin de erflater onvoldoende voorzieningen heeft getroffen.

Verschil met vruchtgebruik van woning en inboedel

Opvallend is dat de terminologie van artikel 4:30 BW op meerdere punten afwijkt van die van artikel 4:29 BW. Anders dan bij het vruchtgebruik van de woning en inboedel, is bij artikel 4:30 BW niet vereist dat de langstlevende geen rechthebbende is geworden “ten gevolge van uiterste wilsbeschikkingen van de erflater”. Dat betekent dat ook in gevallen waarin de langstlevende (deels) is bedacht of mede-erfgenaam is, alsnog aanspraak kan bestaan op aanvullend vruchtgebruik.

Wel geldt dat het vruchtgebruik slechts kan worden gevestigd voor zover de verzorging van de langstlevende dat vereist. Deze verzorgingsbehoefte vormt het centrale toetsingscriterium en begrenst de omvang van het recht.

Verzorgingsbehoefte: beperkte uitleg

Uit de parlementaire geschiedenis blijkt dat de wetgever bewust heeft gekozen voor een beperkte uitleg van het begrip verzorgingsbehoefte. Aanvankelijk werd in de Tweede Kamer nog uitgegaan van een ruim verzorgingsbegrip, maar in de Eerste Kamer is daarvan afstand genomen. De minister heeft daarbij benadrukt dat het vruchtgebruik van artikel 4:29 en 4:30 BW niet is bedoeld om de langstlevende in staat te stellen het volledige levenspatroon van vóór het overlijden voort te zetten.

De Hoge Raad heeft dit bevestigd in zijn rechtspraak, waarin is geoordeeld dat deze bepalingen slechts beogen een passende voorziening te bieden en fungeren als vangnet voor zover de verzorging niet reeds is gewaarborgd. De langstlevende zal bij een beroep op artikel 4:30 BW aannemelijk moeten maken dat zonder het gevraagde vruchtgebruik niet in zijn of haar verzorging kan worden voorzien.

Welke goederen kunnen met vruchtgebruik worden belast?

Onder “andere goederen” in de zin van artikel 4:30 BW vallen in beginsel alle goederen van de nalatenschap, waaronder ook vermogensbestanddelen zoals effecten, banktegoeden, ondernemingsvermogen en onroerend goed. In uitzonderlijke gevallen kunnen daar zelfs de voormalige echtelijke woning en inboedel onder vallen, bijvoorbeeld wanneer niet is voldaan aan de vereisten van artikel 4:29 BW, zoals het mede-bewonen van de woning ten tijde van overlijden.

De rechter heeft bij de beoordeling van het verzoek tot vestiging van vruchtgebruik aanzienlijke beoordelingsvrijheid. Daarbij worden alle omstandigheden van het geval betrokken, waaronder de financiële positie van de langstlevende, diens leeftijd, gezondheid en toekomstige verplichtingen.

Invloed van hetgeen de langstlevende reeds verkrijgt

Bij de vaststelling van de verzorgingsbehoefte dient rekening te worden gehouden met hetgeen de langstlevende reeds verkrijgt of had kunnen verkrijgen uit de nalatenschap. Artikel 4:30 lid 7 BW schrijft voor dat bij de beoordeling in mindering wordt gebracht wat de langstlevende krachtens erfrecht had kunnen verkrijgen. Dit voorkomt dat de regeling leidt tot stapeling van aanspraken.

Indien de langstlevende mede-erfgenaam is of gerechtigd is tot een aandeel in een ontbonden huwelijksgemeenschap, dient ook dat vermogen te worden meegewogen.

De waarde van het vruchtgebruik wordt echter niet zonder meer toegerekend aan het erfdeel van de langstlevende; het gaat om een zelfstandige beoordeling van de feitelijke verzorgingsbehoefte.

Relatie met schuldeisers en legitimarissen

De vestiging van vruchtgebruik op grond van artikel 4:30 BW heeft ook gevolgen voor de positie van schuldeisers en legitimarissen. Zo bepaalt de wet dat vorderingen van legitimarissen niet opeisbaar zijn zolang goederen van de nalatenschap met vruchtgebruik kunnen worden belast. Dit onderstreept het beschermingskarakter van de regeling.

Voor schuldeisers geldt dat zij rekening moeten houden met het beperkte verhaalsrecht zolang het vruchtgebruik voortduurt. De wetgever heeft dit aanvaardbaar geacht in het licht van het belang van de verzorging van de langstlevende echtgenoot.

Conclusie

Artikel 4:30 BW vormt een belangrijk, maar vaak onderschat instrument binnen het erfrecht. Erfgenamen kunnen verplicht zijn mee te werken aan de vestiging van vruchtgebruik op andere goederen van de nalatenschap, indien de verzorging van de langstlevende dat vereist. Deze verplichting vormt een wettelijke beperking van de testeervrijheid en kan diep ingrijpen in de verdeling van de nalatenschap.

De beoordeling is sterk afhankelijk van de concrete omstandigheden en vereist een zorgvuldige juridische afweging. Zowel langstlevenden als erfgenamen doen er daarom verstandig aan om tijdig juridisch advies in te winnen.

Vragen over vruchtgebruik en rechten van de langstlevende?

Wordt u als erfgenaam of langstlevende geconfronteerd met een verzoek tot vestiging van vruchtgebruik, of twijfelt u over uw rechten en verplichtingen na een overlijden? Sett advocaten en belastingadviseurs adviseert en procedeert regelmatig over complexe erfrechtelijke kwesties, waaronder vruchtgebruik, verzorgingsrechten en verdeling van nalatenschappen. Neem contact op voor een inhoudelijke beoordeling van uw situatie.

Pensioen bij echtscheiding

Tue, 06 Jan 2026 14:51:46 GMT

Pensioenverevening bij echtscheiding: rechten, verplichtingen en valkuilen

Bij een echtscheiding wordt vaak gedacht aan de verdeling van de woning, spaargelden en andere vermogensbestanddelen. In de praktijk blijkt echter dat pensioenrechten minstens zo ingrijpend kunnen zijn voor de financiële positie van beide ex-partners. De wetgever heeft daarom een specifieke regeling in het leven geroepen: de Wet verevening pensioenrechten bij scheiding (Wvps). Deze regeling is van dwingend belang en kan grote gevolgen hebben voor de lange termijn.

In dit artikel wordt uiteengezet wat pensioenverevening inhoudt, wanneer deze van toepassing is, welke uitzonderingen gelden en waar in de praktijk veel geschillen over ontstaan.

Wettelijk uitgangspunt: verevening van tijdens het huwelijk opgebouwd pensioen

Het uitgangspunt van de wet is vastgelegd in artikel 1:155 BW in samenhang met de Wvps. Indien echtgenoten tijdens het huwelijk ouderdomspensioen hebben opgebouwd, heeft de andere echtgenoot bij echtscheiding recht op verevening van dat pensioen, tenzij partijen deze regeling uitdrukkelijk hebben uitgesloten. Het gaat hierbij uitsluitend om pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd; voorhuwelijkse pensioenjaren blijven buiten beschouwing.

De wetgever heeft met deze regeling beoogd een redelijke verdeling tot stand te brengen van pensioenrechten, los van het huwelijksvermogensregime. Pensioenverevening geldt dus zowel bij een huwelijk in gemeenschap van goederen als bij huwelijkse voorwaarden. De Hoge Raad heeft bevestigd dat aan deze regeling een verzorgingsgedachte ten grondslag ligt, mede ingegeven door het maatschappelijke gegeven dat één van de echtgenoten vaak minder pensioen opbouwt .

Wat wordt verstaan onder pensioenverevening?

Pensioenverevening betekent niet dat de contante waarde van het pensioen wordt verrekend bij de scheiding. Het gaat om een recht op uitbetaling van een deel van het ouderdomspensioen op het moment dat dit pensioen tot uitkering komt. De vereveningsgerechtigde ontvangt in beginsel 50% van het tijdens het huwelijk opgebouwde ouderdomspensioen.

Belangrijk is dat het recht op pensioenverevening een eigenstandig recht is, dat niet afhankelijk is van de verdeling van de huwelijksgemeenschap. De betaling loopt via het pensioenuitvoeringsorgaan, mits tijdig melding wordt gedaan. Wordt dit nagelaten, dan ontstaat slechts een vordering op de ex-partner zelf, hetgeen in de praktijk vaak tot uitvoeringsproblemen leidt.

Welke pensioenen vallen onder de Wvps?

De Wvps ziet uitsluitend op ouderdomspensioen. Nabestaandenpensioen, arbeidsongeschiktheidspensioen en AOW vallen in beginsel buiten de regeling. De wet is van toepassing op vrijwel alle aanvullende pensioenregelingen, waaronder pensioenregelingen onder de Pensioenwet, bedrijfstakpensioenfondsen en beroepspensioenregelingen.

Ook buitenlandse pensioenrechten kunnen onder omstandigheden onder de Wvps vallen, mits het Nederlandse huwelijksvermogensrecht van toepassing is en de regeling voldoende vergelijkbaar is met een Nederlandse pensioenregeling. De Hoge Raad heeft hiervoor duidelijke criteria geformuleerd in de rechtspraak, waarbij de aard en opbouw van het pensioen doorslaggevend zijn.

Uitsluiting of afwijking van pensioenverevening

Echtgenoten kunnen pensioenverevening uitsluiten of daarvan afwijken, maar dat kan niet stilzwijgend. De wet vereist een uitdrukkelijke afspraak, vastgelegd in huwelijkse voorwaarden of in een echtscheidingsconvenant. Het enkele uitsluiten van gemeenschap van goederen is onvoldoende.

De Hoge Raad heeft geoordeeld dat een bepaling waarin expliciet wordt bepaald dat pensioenrechten niet worden verrekend of verevend, kan volstaan, mits voor partijen voldoende duidelijk is dat zij afstand doen van de wettelijke regeling. In de praktijk blijkt dat hierover regelmatig discussie ontstaat, met name bij oudere huwelijkse voorwaarden of summier geformuleerde convenanten.

Pensioenverevening en de directeur-grootaandeelhouder (dga)

Bijzonder complex is de situatie waarin pensioen is opgebouwd door een directeur-grootaandeelhouder in eigen beheer. Hoewel pensioen in eigen beheer fiscaal is uitgefaseerd, blijven bestaande aanspraken relevant bij echtscheiding. De vereveningsgerechtigde ex-partner loopt hier extra risico, omdat het pensioen afhankelijk is van de financiële positie van de vennootschap.

De Hoge Raad heeft in meerdere arresten geoordeeld dat de dga onder omstandigheden verplicht kan zijn tot afstorting van pensioenrechten bij een externe verzekeraar, indien anders de aanspraken van de ex-partner illusoir dreigen te worden. Daarbij spelen redelijkheid en billijkheid een centrale rol en wordt gekeken naar liquiditeit, continuïteit van de onderneming en verwijtbaarheid .

Conversie van pensioenrechten

Naast verevening kent de wet de mogelijkheid van conversie. Bij conversie wordt het verevende pensioen omgezet in een zelfstandig pensioenrecht op naam van de ex-partner. Dit heeft als voordeel dat de pensioenrechten volledig worden losgekoppeld van elkaar. Het nadeel is dat bij overlijden van de gerechtigde geen aanwas plaatsvindt bij de andere ex-partner.

Conversie is alleen mogelijk indien beide partijen daarmee instemmen en het pensioenuitvoeringsorgaan akkoord gaat. In uitzonderlijke gevallen kan de rechter op grond van redelijkheid en billijkheid een partij verplichten mee te werken aan conversie, bijvoorbeeld om evidente ongelijkheid te voorkomen.

Toekomstige wetgeving: pensioenverdeling bij scheiding

De huidige Wvps zal op termijn worden vervangen door de Wet pensioenverdeling bij scheiding 2022, die nauw samenhangt met de Wet toekomst pensioenen. In de nieuwe regeling wordt conversie het uitgangspunt in plaats van verevening. De beoogde inwerkingtreding is 1 januari 2027. Tot die tijd blijft de huidige Wvps onverkort van toepassing.

Tot slot: belang van tijdig juridisch advies

Pensioenverevening is juridisch complex en de gevolgen worden vaak pas jaren later voelbaar. Fouten in convenanten, te late meldingen aan pensioenuitvoerders of onduidelijke afspraken kunnen leiden tot langdurige procedures en financiële onzekerheid.

Wordt u geconfronteerd met een echtscheiding waarin pensioenrechten een rol spelen, dan is het raadzaam om uw positie tijdig juridisch te laten beoordelen. Een gespecialiseerde familierechtadvocaat kan voorkomen dat rechten verloren gaan en kan adviseren over verevening, afwijkende afspraken of conversie, afgestemd op uw persoonlijke situatie.

Gebreken aan het gehuurde: wat kunt u als huurder doen bij achterstallig onderhoud?

Fri, 02 Jan 2026 21:05:55 GMT

Wanneer is sprake van een gebrek aan de woning en welke juridische middelen heeft u als huurder?

Gebreken aan huurwoningen komen vaker voor dan gedacht

Gebreken aan het gehuurde vormen een van de meest voorkomende geschilpunten binnen het huurrecht. Veel huurders krijgen te maken met problemen zoals lekkages, schimmelvorming, een slecht functionerende verwarming of ernstige tocht, terwijl verhuurders niet altijd bereid zijn om tijdig onderhoud te verrichten. In de praktijk ontstaat dan al snel discussie over de vraag of sprake is van een juridisch relevant gebrek en welke rechten daaraan kunnen worden ontleend.

Het huurrecht biedt huurders vergaande bescherming bij gebreken aan het gehuurde. Die bescherming is grotendeels dwingendrechtelijk van aard, wat betekent dat daarvan niet of slechts beperkt contractueel kan worden afgeweken. Toch blijkt in de praktijk dat huurders hun rechten niet altijd kennen of deze te laat inroepen, met soms verstrekkende gevolgen.

In deze blog wordt uiteengezet wanneer sprake is van een gebrek aan het gehuurde, welke verplichtingen op de verhuurder rusten, welke stappen u als huurder kunt zetten en hoe de rechtspraak hier in de praktijk mee omgaat.

Wat is een gebrek aan het gehuurde volgens de wet?

De wettelijke definitie van een gebrek is opgenomen in artikel 7:204 lid 2 BW. Daarin is bepaald dat sprake is van een gebrek wanneer het gehuurde niet het genot verschaft dat de huurder bij het aangaan van de overeenkomst mocht verwachten van een goed onderhouden zaak van de soort als waarop de overeenkomst betrekking heeft. Het gaat daarbij niet alleen om bouwkundige gebreken, maar ook om andere omstandigheden die het huurgenot aantasten.

Onder gebreken vallen bijvoorbeeld lekkages, houtrot, schimmel, onvoldoende isolatie, defecte installaties, maar ook geluidsoverlast die voortvloeit uit bouwkundige tekortkomingen. Van belang is dat het gebrek niet aan de huurder is toe te rekenen en niet reeds bij het sluiten van de huurovereenkomst uitdrukkelijk is aanvaard.

De beoordeling of sprake is van een gebrek vindt plaats aan de hand van de concrete omstandigheden van het geval. Daarbij spelen onder meer de aard van het gehuurde, de hoogte van de huurprijs en de verwachtingen die partijen redelijkerwijs mochten hebben een rol.

Onderhoudsverplichtingen van de verhuurder

Op grond van artikel 7:206 BW is de verhuurder verplicht om gebreken aan het gehuurde te verhelpen, tenzij dit onmogelijk is of uitgaven vereist die in de gegeven omstandigheden redelijkerwijs niet van de verhuurder kunnen worden gevergd. Deze verplichting geldt zowel voor kleine als voor ernstige gebreken, met dien verstande dat klein dagelijks onderhoud in beginsel voor rekening van de huurder komt.

Veel huurovereenkomsten bevatten bepalingen waarin onderhoudsverplichtingen nader worden ingevuld. Dergelijke bepalingen mogen echter niet afwijken van het dwingendrechtelijke karakter van de wettelijke regeling. Een verhuurder kan zich dus niet eenvoudig onttrekken aan zijn onderhoudsplicht door deze contractueel bij de huurder neer te leggen.

Indien de verhuurder nalaat gebreken te verhelpen, kan dat leiden tot verschillende rechtsgevolgen, waaronder huurprijsvermindering, schadevergoeding of in ernstige gevallen zelfs ontbinding van de huurovereenkomst.

Wat moet u doen als huurder bij een gebrek?

Wanneer u wordt geconfronteerd met een gebrek aan het gehuurde, is het van belang om tijdig en op de juiste wijze te handelen. De eerste stap is het schriftelijk melden van het gebrek aan de verhuurder. Daarbij verdient het aanbeveling om het gebrek zo concreet mogelijk te omschrijven en, indien mogelijk, te onderbouwen met foto’s of rapportages.

De verhuurder moet vervolgens in de gelegenheid worden gesteld om het gebrek binnen een redelijke termijn te herstellen. Wat als redelijk wordt aangemerkt, hangt af van de ernst van het gebrek. Bij acute gebreken, zoals een ernstige lekkage of uitval van verwarming in de winter, mag sneller ingrijpen worden verwacht dan bij minder urgente onderhoudskwesties.

Indien de verhuurder niet reageert of herstel uitblijft, kunt u verdere juridische stappen overwegen. Het is daarbij van belang om niet eigenmachtig maatregelen te nemen zonder juridisch advies, omdat dit uw rechtspositie kan schaden.

Huurprijsvermindering bij gebreken

Een belangrijk rechtsmiddel bij gebreken aan het gehuurde is huurprijsvermindering. Artikel 7:207 BW bepaalt dat de huurder recht heeft op evenredige vermindering van de huurprijs vanaf het moment dat het gebrek is ontstaan, mits de verhuurder van het gebrek op de hoogte was of had moeten zijn.

Huurprijsvermindering treedt niet automatisch in. In veel gevallen is een uitspraak van de Huurcommissie of de kantonrechter nodig om de hoogte van de vermindering vast te stellen. De vermindering wordt doorgaans bepaald aan de hand van de ernst van het gebrek en de mate waarin het huurgenot is aangetast.

In de rechtspraak is herhaaldelijk geoordeeld dat structurele gebreken, zoals langdurige schimmelvorming of een slecht functionerende verwarmingsinstallatie, een aanzienlijke huurprijsvermindering kunnen rechtvaardigen.

Zelf herstel uitvoeren: wanneer mag dat?

Indien de verhuurder na ingebrekestelling nalaat het gebrek te verhelpen, kan de huurder in bepaalde gevallen zelf herstel laten uitvoeren en de kosten verrekenen met de huur. Dit volgt uit artikel 7:206 lid 3 BW. Deze mogelijkheid is echter aan strikte voorwaarden gebonden.

Zo moet sprake zijn van een dringend gebrek en moet de verhuurder daadwerkelijk in verzuim verkeren. Bovendien moet het herstel proportioneel zijn en mogen de kosten niet buitensporig zijn. Onjuiste toepassing van dit recht kan leiden tot huurachterstand en zelfs ontruimingsprocedures.

Het is daarom raadzaam om vooraf juridisch advies in te winnen voordat u overgaat tot verrekening van kosten met de huurprijs.

Ontbinding van de huurovereenkomst wegens gebreken

In uitzonderlijke gevallen kan een gebrek zo ernstig zijn dat ontbinding van de huurovereenkomst gerechtvaardigd is. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer het gehuurde feitelijk onbewoonbaar is en herstel niet of slechts na lange tijd mogelijk is.

De rechter beoordeelt in dat kader of sprake is van een tekortkoming die ontbinding rechtvaardigt, waarbij ook de belangen van de verhuurder worden meegewogen. Ontbinding wordt niet lichtvaardig aangenomen en geldt doorgaans als ultimum remedium.

De rechtspraak laat zien dat vooral bij langdurige, structurele gebreken waarbij de verhuurder nalatig blijft, ruimte bestaat voor beëindiging van de huurovereenkomst. Dit is relevant in het geval er bijvoorbeeld een minimumhuurperiode is afgesproken.

Gebreken en de rol van de Huurcommissie

Bij woonruimte met een gereguleerde huurprijs kan de Huurcommissie een belangrijke rol spelen. De Huurcommissie kan gebreken vaststellen, een tijdelijke huurverlaging opleggen en de verhuurder verplichten tot herstel.

De procedure bij de Huurcommissie is laagdrempeliger dan een gerechtelijke procedure, maar kent ook beperkingen. Zo is de Huurcommissie niet bevoegd in alle gevallen en zijn haar uitspraken vatbaar voor beroep bij de kantonrechter.

Een zorgvuldige afweging tussen een procedure bij de Huurcommissie en een gang naar de rechter is daarom van belang.

Veelgemaakte misverstanden bij gebreken aan het gehuurde

In de praktijk bestaan hardnekkige misverstanden over gebreken. Zo wordt vaak gedacht dat huurders geen rechten hebben bij oudere woningen of dat gebreken die “erbij horen” bij een lage huurprijs moeten worden geaccepteerd. Dit is niet juist.

Ook komt het regelmatig voor dat huurders de huur eigenmachtig opschorten zonder juridische basis. Dit kan leiden tot huurachterstand en verzwakt de positie van de huurder aanzienlijk.

Goede documentatie en tijdige juridische begeleiding zijn daarom essentieel bij geschillen over gebreken.

Juridisch advies bij gebreken aan het gehuurde

Geschillen over gebreken aan het gehuurde raken vaak aan fundamentele woonbelangen en kunnen grote financiële en praktische gevolgen hebben. Of het nu gaat om huurprijsvermindering, herstel, schadevergoeding of ontbinding, een zorgvuldige juridische beoordeling is noodzakelijk.

Een advocaat huurrecht kan beoordelen of sprake is van een juridisch relevant gebrek, welke stappen het meest effectief zijn en hoe uw positie het beste kan worden veiliggesteld. Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de wet, maar ook naar de relevante rechtspraak en de specifieke omstandigheden van uw situatie.

Vragen over gebreken aan uw huurwoning?

Wordt u geconfronteerd met achterstallig onderhoud, schimmel, lekkages of andere gebreken aan het gehuurde en blijft herstel uit? Dan is het verstandig om tijdig juridisch advies in te winnen. Een juiste aanpak kan verdere escalatie en procedures voorkomen.

Wilt u weten waar u juridisch staat en welke mogelijkheden u heeft? Neem dan contact op voor een inhoudelijke beoordeling van uw situatie. Wij adviseren en procederen regelmatig over huurrechtelijke geschillen, waaronder gebreken aan het gehuurde, huurprijsvermindering en procedures bij de kantonrechter en huurcommissie.

Tijdelijke huur, verlenging en huurbescherming: wanneer wordt een tweede overeenkomst tóch huur voor onbepaalde tijd?

Mon, 27 Oct 2025 12:56:59 GMT

Tijdelijke huur verlengd? Wanneer ontstaat toch huurbescherming

Bij tijdelijke huurovereenkomsten (red: oud recht) bestaat vaak het idee dat de huur automatisch eindigt op de afgesproken einddatum. In de praktijk blijkt echter regelmatig dat aanvullende afspraken tussen huurder en verhuurder leiden tot onverwachte juridische gevolgen. Een recente uitspraak van de Rechtbank Midden-Nederland laat zien dat een verlenging of beëindigingsafspraak al snel kan resulteren in huurbescherming.

In deze zaak, waarin kantoorgenoot mr. C.M. Sett van Sett advocaten en belastingadviseurs, optrad als gemachtigde van de huurders, werd een ontruimingsvordering door de verhuurder afgewezen. De kantonrechter oordeelde dat sprake was van een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd. Dat oordeel is van belang voor zowel huurders als verhuurders die werken met tijdelijke huurcontracten.

Wat was er precies aan de hand?

De huurders hadden in 2021 een tijdelijke huurovereenkomst gesloten voor zelfstandige woonruimte. De huur liep van 16 mei 2021 tot en met 31 mei 2022 en zou daarna van rechtswege eindigen. Dit type tijdelijke huur is geregeld in artikel 7:271 lid 1 van het Burgerlijk Wetboek.

Kort voordat deze periode afliep, ondertekenden partijen een tweede overeenkomst. In deze overeenkomst stond dat de huur “met wederzijds goedvinden” zou eindigen per 31 december 2023. De huurders bleven gedurende die extra periode gewoon huur betalen en in de woning wonen.

Toen de huurders na 31 december 2023 niet vertrokken, stelde de verhuurder dat zij zonder recht of titel in de woning verbleven. De verhuurder startte daarop een kort geding en vorderde ontruiming van de woonruimte. De huurders waren het daar niet mee eens en beriepen zich op huurbescherming.

Beëindigingsovereenkomst of toch een huurovereenkomst?

De vraag voor de kantonrechter was hoe de tweede overeenkomst juridisch moest worden gekwalificeerd. Mr. C.M. Sett stelde dat het niet beslissend is hoe partijen de overeenkomst hebben genoemd. Van belang is welke rechten en verplichtingen partijen daadwerkelijk zijn overeengekomen.

De kantonrechter oordeelde dat de tweede overeenkomst materieel een huurovereenkomst was. De verhuurder stelde het gehuurde namelijk langer ter beschikking en de huurders betaalden daarvoor huur. Daarmee was voldaan aan de kernvereisten van huur zoals opgenomen in artikel 7:201 BW.

Ook de omstandigheden waaronder de overeenkomst tot stand kwam, speelden een rol. De verhuurder had de overeenkomst zelf toegestuurd met als onderwerp “verlengen huurovereenkomst” en aangegeven tevreden te zijn over de huurders. Dit alles wees erop dat sprake was van een verlenging en niet van een zuivere beëindiging.

Wat betekent dit voor de huur?

Omdat sprake was van een tweede huurovereenkomst na een tijdelijke huur, trad artikel 7:271 lid 1 BW in werking. Dit artikel bepaalt dat een dergelijke huurovereenkomst automatisch wordt aangemerkt als een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd. Dat gebeurt van rechtswege en kan niet contractueel worden uitgesloten.

Een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd brengt huurbescherming met zich mee. Dat betekent dat de verhuurder de huur niet zomaar kan beëindigen en dat strenge wettelijke regels gelden voor opzegging en ontruiming. De huurders konden zich in deze zaak dus op huurbescherming beroepen.

De verhuurder stelde echter dat partijen de huur met wederzijds goedvinden hadden beëindigd. Daarbij werd verwezen naar artikel 7:271 lid 8 BW. De kantonrechter moest beoordelen of dat beroep terecht was.

Afstand van huurbescherming: wanneer mag dat?

Artikel 7:271 lid 8 BW maakt het mogelijk om een huurovereenkomst met wederzijds goedvinden te beëindigen. Die bepaling kent echter belangrijke voorwaarden. Een daarvan is dat de beëindiging wordt overeengekomen nadat de huur is ingegaan.

De kantonrechter oordeelde dat deze bepaling beschermend moet worden uitgelegd. Een huurder kan pas afstand doen van huurbescherming wanneer die bescherming daadwerkelijk is ontstaan. In dit geval was de beëindigingsafspraak al gemaakt voordat de huur voor onbepaalde tijd was ingegaan.

De huurders stonden daardoor voor de keuze om te tekenen of de woning per 31 mei 2022 te verlaten. Volgens de kantonrechter is dat geen situatie waarin een huurder vrij en bewust afstand doet van zijn rechten. De beëindigingsafspraak werd daarom als niet geldig aangemerkt.

Geen vaststellingsovereenkomst

De verhuurder voerde ook aan dat sprake was van een vaststellingsovereenkomst. Daarmee zou het mogelijk zijn om af te wijken van de wettelijke regels. De kantonrechter ging daar niet in mee.

Voor een vaststellingsovereenkomst is vereist dat partijen een bestaande onzekerheid of een concreet geschil willen beëindigen. De verhuurder had onvoldoende onderbouwd dat hiervan sprake was op het moment dat de overeenkomst werd gesloten. Het enkele gebruik van het woord “vaststellingsovereenkomst” is daarvoor niet voldoende.

Dwingendrechtelijke huurbescherming kan niet eenvoudig worden uitgesloten door contractuele formuleringen. Ook dit argument bood de verhuurder daarom geen soelaas.

Ontruiming in kort geding: een zware maatregel

Ontruiming van woonruimte is een ingrijpende maatregel met vaak definitieve gevolgen. Daarom geldt in kort geding een hoge toetsingsdrempel. Alleen als vrijwel zeker is dat de bodemrechter ontruiming zal toestaan, kan de vordering worden toegewezen.

In deze zaak was dat niet het geval. De kantonrechter achtte het onvoldoende aannemelijk dat de huurders zonder recht of titel in de woning verbleven. De vordering tot ontruiming werd daarom afgewezen en de verhuurder werd veroordeeld in de proceskosten.

Waarom deze uitspraak belangrijk is

Deze uitspraak laat zien dat tijdelijke huur en verlengingen juridisch complexer zijn dan vaak wordt gedacht. Een aanvullende afspraak kan al snel leiden tot een huurovereenkomst voor onbepaalde tijd, met alle gevolgen van dien. Zowel huurders als verhuurders doen er daarom verstandig aan om voorzichtig te zijn met verlengingen en beëindigingsafspraken.

In deze procedure werden de huurders bijgestaan door mr. C.M. Sett . De zaak illustreert het belang van tijdige juridische bijstand bij geschillen over huurbeëindiging en ontruiming.

Vragen over tijdelijke huur of ontruiming?

Wordt u geconfronteerd met een tijdelijke huurovereenkomst, een verlenging daarvan of een dreigende ontruiming? Dan is het raadzaam om uw juridische positie tijdig te laten beoordelen. Sett advocaten en belastingadviseurs adviseert en procedeert regelmatig over huurrechtelijke vraagstukken.

Huurachterstand en ontruiming

Mon, 04 Sep 2023 16:39:14 GMT

Wanneer mag een verhuurder de huurovereenkomst beëindigen en ontruiming vorderen?

Een huurachterstand vormt één van de meest voorkomende oorzaken van geschillen tussen huurders en verhuurders. Wanneer de huur niet (tijdig) wordt betaald, ontstaat vaak spanning over de vraag welke stappen juridisch mogelijk zijn en hoe ver die stappen mogen gaan. In de praktijk blijkt dat zowel huurders als verhuurders regelmatig verkeerde aannames doen over hun rechtspositie, met onnodige procedures en kosten tot gevolg.

Het huurrecht kent een zorgvuldig uitgebalanceerd systeem waarin het belang van betaling wordt afgewogen tegen het woon- of gebruiksbelang van de huurder. Met name bij woonruimte geldt een vergaande huurbescherming, waardoor ontruiming niet lichtvaardig wordt toegestaan. In dit artikel wordt uiteengezet wanneer een huurachterstand kan leiden tot ontbinding van de huurovereenkomst en onder welke voorwaarden ontruiming juridisch mogelijk is.

Wat wordt verstaan onder huurachterstand?

Van een huurachterstand is sprake wanneer de huurder één of meerdere huurtermijnen niet heeft voldaan binnen de overeengekomen betalingstermijn. In de meeste huurovereenkomsten is bepaald dat de huur bij vooruitbetaling moet worden betaald, doorgaans uiterlijk op de eerste dag van de maand.

Dat een huurder betalingsproblemen ondervindt, bijvoorbeeld door inkomensverlies of persoonlijke omstandigheden, doet in beginsel niet af aan de betalingsverplichting. Tegelijkertijd betekent het bestaan van een huurachterstand niet automatisch dat de huurovereenkomst kan worden beëindigd. De juridische beoordeling gaat verder dan de enkele constatering dat niet is betaald.

Het wettelijke kader: ontbinding wegens tekortkoming

De wettelijke basis voor ontbinding van een huurovereenkomst is gelegen in artikel 6:265 BW. Deze bepaling bepaalt dat iedere tekortkoming in de nakoming van een overeenkomst ontbinding rechtvaardigt, tenzij de tekortkoming van zo geringe betekenis is dat ontbinding niet gerechtvaardigd is. Deze open norm vereist een beoordeling van alle omstandigheden van het geval.

In het huurrecht wordt deze algemene regel nader ingekleurd door rechtspraak. Rechters hanteren geen vast schema, maar beoordelen telkens of de huurachterstand voldoende ernstig is om de ingrijpende gevolgen van ontbinding en ontruiming te rechtvaardigen.

Daarbij wordt rekening gehouden met de duur van de huur, het betalingsverleden en de actuele situatie van partijen.

Hoeveel huurachterstand is “voldoende” voor ontbinding?

In de praktijk wordt vaak aangenomen dat een huurachterstand van drie maanden of meer in beginsel voldoende is om ontbinding van de huurovereenkomst te rechtvaardigen. Dit uitgangspunt is niet meer helemaal correct. Het betreft geen harde wettelijke regel, maar een richtsnoer dat ruimte laat voor uitzonderingen.

Rechters beoordelen niet alleen de omvang van de achterstand, maar ook het verloop ervan. Een huurder die incidenteel een achterstand laat ontstaan maar deze snel inloopt, wordt anders beoordeeld dan een huurder met een structureel betalingsprobleem. Ook recente betalingen en de bereidheid om een regeling te treffen spelen een rol bij de beoordeling.

De belangenafweging bij woonruimte

Bij woonruimte staat het woonbelang van de huurder centraal. Ontruiming van een woning heeft ingrijpende gevolgen voor het privéleven van de huurder en eventuele gezinsleden. Om die reden toetst de rechter een vordering tot ontbinding en ontruiming terughoudend.

In de rechtspraak is herhaaldelijk benadrukt dat een belangenafweging moet plaatsvinden. Daarbij wordt het belang van de verhuurder bij betaling en contractuele zekerheid afgewogen tegen het belang van de huurder bij behoud van de woning. Deze afweging kan ertoe leiden dat een huurachterstand, hoewel juridisch een tekortkoming, toch onvoldoende wordt geacht voor ontbinding.

Betalingsregelingen en herstel van de tekortkoming

Een belangrijk element in huurgeschillen is de vraag of de huurder de huurachterstand kan en wil inlopen. Het aanbieden of naleven van een betalingsregeling kan van doorslaggevend belang zijn. Rechters hechten waarde aan concrete en realistische voorstellen die aantonen dat de huurder zijn verplichtingen alsnog zal nakomen.

Wanneer een huurder aannemelijk maakt dat de achterstand binnen afzienbare tijd kan worden voldaan, kan dit ontbinding en ontruiming in de weg staan. Het niet nakomen van een afgesproken betalingsregeling werkt daarentegen vaak in het nadeel van de huurder. Voor verhuurders geldt dat het zorgvuldig vastleggen van afspraken essentieel is.

Ontruiming als gevolg van ontbinding

Ontruiming is het feitelijke gevolg van ontbinding van de huurovereenkomst, maar vormt juridisch een afzonderlijke en ingrijpende stap. De rechter zal ontruiming slechts toewijzen indien voortzetting van de huurovereenkomst redelijkerwijs niet van de verhuurder kan worden gevergd. Daarbij wordt mede gekeken naar alternatieven voor ontruiming.

Met name bij woonruimte geldt dat ontruiming vaak als een ultimum remedium wordt beschouwd. Dit betekent dat eerst moet worden onderzocht of minder verstrekkende maatregelen mogelijk zijn, zoals het treffen van betalingsafspraken of het opleggen van aanvullende voorwaarden. Pas wanneer deze opties geen reëel perspectief bieden, komt ontruiming in beeld. Zelfs bij de rechter wordt vaak nog een betalingsregeling afgesproken.

Ontruiming in kort geding

In spoedeisende gevallen kan een verhuurder ontruiming vorderen in kort geding. De toetsingsmaatstaf ligt daarbij aanzienlijk hoger dan in een bodemprocedure. De rechter mag ontruiming in kort geding slechts toewijzen indien met grote mate van waarschijnlijkheid vaststaat dat de bodemrechter de huurovereenkomst zal ontbinden.

Verschil tussen woonruimte en bedrijfsruimte

Het juridisch kader verschilt wezenlijk tussen woonruimte en bedrijfsruimte. Bij bedrijfsruimte is de huurbescherming beperkter en weegt het ondernemingsrisico van de huurder zwaarder. Rechters zijn bij bedrijfsruimte minder terughoudend bij ontbinding en ontruiming, zeker wanneer sprake is van structurele wanbetaling.

Dat neemt niet weg dat ook bij bedrijfsruimte een belangenafweging plaatsvindt. Factoren zoals de aard van de onderneming, de duur van de huurovereenkomst en de gevolgen van ontruiming worden betrokken bij de beoordeling. Ook hier geldt dat ontbinding geen automatisme is.

Veelgemaakte misverstanden bij huurachterstand en ontruiming

Een veelvoorkomend misverstand is dat een verhuurder bij elke huurachterstand direct tot ontruiming kan overgaan. In werkelijkheid is daarvoor altijd een rechterlijke uitspraak nodig. Zelfstandig afsluiten van voorzieningen of eigenrichting is niet toegestaan en kan leiden tot aansprakelijkheid.

Aan de zijde van huurders bestaat soms het misverstand dat huurbescherming absolute zekerheid biedt. Ook huurders met huurbescherming kunnen hun woning verliezen wanneer de tekortkoming ernstig genoeg is. Het tijdig inwinnen van juridisch advies kan misverstanden en escalatie voorkomen.

Juridische bijstand bij huurachterstand en ontruiming

Geschillen over huurachterstand en ontruiming zijn juridisch en feitelijk complex. Zowel huurders als verhuurders hebben belang bij een duidelijke beoordeling van hun rechtspositie en proceskansen. Onjuiste of te late stappen kunnen verstrekkende gevolgen hebben.

Sett advocaten en belastingadviseurs adviseert en procedeert regelmatig over huurachterstand, ontbinding en ontruiming, zowel bij woonruimte als bedrijfsruimte. Indien u wordt geconfronteerd met een betalingsgeschil of een dreigende ontruiming, is het raadzaam uw situatie tijdig juridisch te laten beoordelen.

Heeft u vragen over huurachterstand of ontruiming, of wilt u weten welke stappen juridisch mogelijk zijn in uw situatie? Neem dan contact op met ons kantoor voor een inhoudelijke beoordeling.